Reklama

Urlopy dla rodziców do poprawki. Rząd chce doprecyzować przepisy o obniżeniu etatu i urlopie wychowawczym

Wdrażanie unijnej dyrektywy dotyczącej łączenia pracy z opieką będzie okazją do szerszej modyfikacji uprawnień. Rząd chce np. doprecyzować przepisy o obniżeniu etatu i urlopie wychowawczym.

Okres, w którym rodzic skraca swój czas pracy po powrocie z macierzyńskiego lub rodzicielskiego, nie obniża wymiaru urlopu wychowawczego. Tak wynika z odpowiedzi Ministerstwa Rozwoju, Pracy i Technologii (MRPiT) na wystąpienie prof. Adama Bodnara, rzecznika praw obywatelskich.

Resort nie tylko podtrzymał wcześniejszą interpretację Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej (z 2014 r.), ale też zapowiedział, że takie rozwiązanie może znaleźć się w Kodeksie pracy.

Reklama

Okazją do uregulowania na stałe tej kwestii będzie nowelizacja Kodeksu pracy w związku z koniecznością wdrożenia dyrektywy unijnej 2019/1158 z 20 czerwca 2019 r. w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym rodziców i opiekunów (do 2 sierpnia 2022 r.).

- Obecnie analizowane są rozwiązania w tym zakresie, jednak nie została jeszcze podjęta decyzja, jakie konkretnie zmiany zostaną wprowadzone do przepisów K.p. - podkreśliła Iwona Michałek, wiceminister rozwoju, pracy i technologii.

Zdaniem ekspertów to dobra okazja, aby uporządkować krajowy system urlopów dla rodziców i umożliwić im elastyczną opiekę nad dziećmi.

Były wątpliwości

Zgodnie z art. 1867 K.p. pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może złożyć pisemny wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy maksymalnie o połowę w okresie, w którym mógłby korzystać z takiego urlopu. Pracodawca musi się na to zgodzić. W swoim wystąpieniu RPO zwrócił uwagę, że regulacja ta wywołuje rozbieżności interpretacyjne.

- Sformułowanie "w okresie, w którym mógłby korzystać" można bowiem rozumieć w taki sposób, że skutkiem skorzystania z prawa do obniżenia wymiaru jest utrata tej części urlopu wychowawczego, która została alternatywnie "wykorzystana" na pracę w niższym wymiarze - wskazał.

Czyli jeśli pracownik złoży wniosek o obniżenie etatu np. na rok (przez taki czas przysługuje mu szczególna ochrona przed zwolnieniem), to wymiar przysługującego mu urlopu wychowawczego skróci się o 12 miesięcy (z pełnego wymiaru 35 miesięcy dla jednego rodzica do 23 miesięcy).

Odmienną interpretację - jak podkreśla RPO - przyjął w 2014 r. ówczesny resort pracy. Uznał, że obniżenie etatu jest uprawnieniem odrębnym od urlopu wychowawczego i nie wpływa na wymiar tego ostatniego. Warto jednak podkreślić, że wyjaśnienia ministerstwa nie są wiążącym prawem, a sam przepis jest na tyle nieostry, że równie dobrze można przyjmować odwrotne stanowisko (i jest ono - jak podkreśla RPO - przedstawiane w literaturze z zakresu prawa pracy).

- Z tego względu pojawia się potrzeba wprowadzenia odpowiedniego uściślenia regulacji K.p. usuwającej prezentowane na jej tle rozbieżne poglądy - podkreślił Adam Bodnar.

W odpowiedzi na jego wystąpienie Iwona Michałek podtrzymała wspomniane już wcześniej stanowisko resortu pracy, zgodnie z którym obniżenie etatu nie zmniejsza proporcjonalnie wymiaru wychowawczego (za słuszne uważa je też RPO). Dodała, że obecne regulacje dotyczące ustalania okresu, w jakim zatrudniony ma prawo korzystać z krótszego wymiaru czasu pracy, rzeczywiście mogą wywoływać wątpliwości praktyczne.

- W związku z powyższym zmiany omawianych przepisów K.p. będą rozważane w trakcie prac legislacyjnych nad wdrażaniem do polskiego porządku prawnego dyrektywy 2019/1158 - wskazała wiceminister.

Szerszy zakres

Taką zmianę pozytywnie oceniają eksperci.

- Przepisy trzeba doprecyzować w duchu możliwie najszerszego różnicowania uprawnień dla rodziców, tak aby mogli w najbardziej dogodny sposób łączyć pracę z obowiązkami opiekuńczymi. Konieczność nowelizacji K.p. w związku z unijną dyrektywą to okazja do szerszych zmian, w tym np. uporządkowania systemu urlopów na dzieci. Do tej pory wprowadzano nowe elementy i rozwiązania dla rodziców bez głębszej refleksji nad zachowaniem spójności całego systemu - podkreśla prof. Irena Kotowska z Instytutu Statystyki i Demografii Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.

Biznes INTERIA.PL na Twitterze. Dołącz do nas i czytaj informacje gospodarcze

Jakie dodatkowe zmiany można rozważać?

- Choćby zachętę do godzenia obowiązków zawodowych z urlopem wychowawczym. W czasie tego urlopu zatrudniony ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, jeżeli nie wyłącza to możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Można np. wprowadzić zasadę, że jeśli rodzic decyduje się na zarobkowanie w okresie wychowawczego, to ten urlop proporcjonalnie się wydłuża - wskazuje dr Dorota Głogosz, ekspert ds. polityki rodzinnej.

Dodaje, że dzięki temu rodzice wspólnie mogliby łatwiej dopasować swoje obowiązki zawodowe do opieki nad dzieckiem (w szczególności kobiety, które częściej korzystają z wychowawczego, nie traciłyby kontaktu z rynkiem pracy).

- A z badań wynika, że w przypadku opiekowania się dzieckiem do trzech lat najchętniej preferowanym modelem jest wspólna opieka obojga rodziców. Warto też przeanalizować wpływ pandemii i wywołanego nią kryzysu na zatrudnienie opiekunów. Jeśli okaże się, że tracą pracę, to trzeba rozważyć zwiększenie poziomu ich ochrony przed zwolnieniem - dodaje dr Głogosz.

Sytuacja epidemiczna wymusiła też zmiany w organizacji i formule pracy.

- Ten element powinien być odzwierciedlony w polityce rodzinnej. Dla rodziców, którzy pracują stacjonarnie, istotnym rozwiązaniem wciąż będą urlopy. Ale coraz więcej osób wykonuje pracę zdalnie, a to oznacza nowe wyzwania. Jeszcze większe znaczenie będzie miała w takiej sytuacji możliwość elastycznego korzystania z usług opiekuńczo-edukacyjnych dla dzieci - wskazuje prof. Kotowska.

Jej zdaniem państwo nie powinno też ograniczać możliwości zarobkowania/dorabiania przez rodziców dzieci ze szczególnymi ograniczeniami wynikającymi ze stanu zdrowia.

- Na pewno potrzebna jest zmiana perspektywy, z jakiej oceniamy rozwiązania prorodzinne - podsumowuje.

Łukasz Guza

07.01.2021

Dziennik Gazeta Prawna

Dowiedz się więcej na temat: urlop wychowawczy | kodeks pracy | praca

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Rekomendacje

Finanse / Giełda / Podatki
Bądź na bieżąco!
Odblokuj reklamy i zyskaj nieograniczony dostęp do wszystkich treści w naszym serwisie.
Dzięki wyświetlanym reklamom korzystasz z naszego serwisu całkowicie bezpłatnie, a my możemy spełniać Twoje oczekiwania rozwijając się i poprawiając jakość naszych usług.
Odblokuj biznes.interia.pl lub zobacz instrukcję »