Reklama

Dokumentacja WDT w świetle uchwały NSA

W uchwale 7 sędziów podjętej dnia 11 października 2010 Naczelny Sąd Administracyjny zajmował się interpretacją przepisów dotyczących wymogów stawianych dokumentom potwierdzającym wywóz towarów poza terytorium Polski przy wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów.

Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów jest czynnością opodatkowaną stawką 0%, a podatnik jej dokonujący ma prawo odliczyć podatek naliczony od zakupionych towarów, które następnie opuściły granicę Rzeczpospolitej Polskiej. Taka konstrukcja gwarantuje zachowanie zasady neutralności oraz rzeczywistego opodatkowania konsumpcji w miejscu, gdzie ona rzeczywiście następuje. Jednakże, stwarza ona również pole do nadużyć, jeżeli czynności mające być wewnątrzwspólnotową dostawą są tylko pozorowane w celu odliczenia podatku naliczonego, bez faktycznego dokonania dostawy i zapłaty podatku w miejscu konsumpcji. Dlatego przepisy art. 42 ustawy podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (Dz.U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm. - dalej "ustawa o VAT") precyzują, jakie warunki muszą być spełnione, aby mogła zostać zastosowana stawka 0%.

Reklama

W przytoczonej uchwale NSA przedstawił rozbieżności, jakie wywołuje interpretacja tych przepisów w orzecznictwie sądów oraz praktyce organów podatkowych. Wykładnia językowa przepisu 42 ust. 3 wyraźnie sugeruje, że aby uznać dokonanie wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów za udokumentowane, podatnik musi przedstawić łącznie dowody wymienione w punktach 1 do 3 tego przepisu. Są to dokumenty przewozowe otrzymane od przewoźnika odpowiedzialnego za wywóz towarów z terytorium kraju, kopia faktury oraz specyfikacja poszczególnych sztuk ładunku. Podatnicy nie zawsze są w stanie dostarczyć wszystkie te dowody, zatem powstaje spór, czy wyłącza to ich prawo do zastosowania stawki 0%, czy też mogą dowodzić, że towary opuściły terytorium Polski za pomocą innych środków dowodowych.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że rozstrzygnięcie tej kwestii nie jest możliwe bez rozpatrzenia zasad wypływających z prawa wspólnotowego oraz brzmienia dyrektywy 2006/112/WE, regulującej wspólnotowy system podatku od wartości dodanej. Sędziowie zaczęli jednak od analizy regulacji samej ustawy o VAT. Zgodnie z art. 42 ust. 11, w przypadku gdy dokumenty wymienione w art. 42 ust. 3 nie potwierdzają jednoznacznie dostarczenia towarów do zagranicznego nabywcy, możliwe jest oparcie się na innych dowodach, wymienionych w ust. 11. Zdaniem NSA świadczy to o tym, że podatnik co do zasady powinien dysponować dowodami wymienionymi w ust. 3, niemniej w razie ich braku, możliwe jest dowodzenie faktu wywiezienia towaru za pomocą innych środków. Mogą to być jednak tylko dowody w formie dokumentów.

Rozumowanie takie jest zgodne z poglądami przedstawionymi w wyrokach ETS oraz brzmieniem dyrektywy 2006/112/WE. Dyrektywa nie zawiera regulacji co do formalnych warunków, jakie muszą być spełnione, aby możliwe było skorzystanie ze stawki 0%. Ustawodawca krajowy ma w tym zakresie swobodę, niemniej wprowadzone przez niego wymogi nie mogą stać w sprzeczności z celami dyrektywy. Zgodnie z tezami sformułowanymi przez ETS w wyroku C-146/05 Albert Collée, sprzeczne z dyrektywą jest postępowanie organów podatkowych polegające na tym, że podatnikowi odmawia się prawa do skorzystania ze stawki 0% z tego powodu, że uchybił wymogom dotyczącym złożenie dokumentów potwierdzających dokonanie dostawy, jeżeli dostawa ta w rzeczywistości miała miejsce. Oczywiście przepisy ograniczające prawo do skorzystania ze stawki 0% muszą istnieć ze względu na konieczność ochrony interesów fiskalnych państw członkowskich, ale nie mogą one prowadzić do naruszenia zasady neutralności, a ich stosowanie musi następować z uwzględnieniem zasady proporcjonalności. NSA doszedł do konkluzji, że jeżeli podatnik posiada jedynie niektóre dowody o jakich mowa w art. 42 ust. 3 ustawy, uzupełnione dokumentami, wskazanymi w art. 42 ust. 11 ustawy lub innymi dowodami w formie dokumentów, o których mowa w art. 180 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. dowodów będących dokumentami, to zastosowanie powinna mieć stawka 0%, o ile wszystkie te dokumenty łącznie potwierdzają fakt wywiezienia i dostarczenia towarów będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy do nabywcy znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju.

Z rozumowaniem przedstawionym przez NSA w przytoczonej uchwale wypada się jak najbardziej zgodzić. Bierze ono pod uwagę zarówno interesy podatników, podstawowe elementy konstrukcyjne podatku VAT, z drugiej strony formułuje wymogi przeciwdziałające nieuczciwemu wykorzystywaniu tych mechanizmów przez podatników. Należy mieć nadzieję, że organy oraz sądy niższej instancji podążą ścieżką zaprezentowaną przez NSA.

Justyna Zając-Wysocka

Radca prawny, Dyrektor Departamentu Doradztwa Podatkowego Małopolskiego Instytutu Studiów Podatkowych w Krakowie

Artykuł ma charakter jedynie informacyjny i stanowi publikację zainspirowaną treścią artykułów prasowych, interpretacji organów podatkowych i orzeczeń sądów administracyjnych. Nie stanowi porady ani opinii podatkowej czy prawnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 i art. 31 ustawy o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 1996 r. Nr 102, poz. 475, ze zm.) i jest odzwierciedleniem poglądów wyrażanych przez autorów publikacji. Małopolski Instytut Studiów Podatkowych Sp. z o.o. nie bierze odpowiedzialności za ewentualne skutki podejmowanych decyzji na ich podstawie.

Dowiedz się więcej na temat: uchwały | Naczelny Sąd Administracyjny | VAT | NSA

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Finanse / Giełda / Podatki
Bądź na bieżąco!
Odblokuj reklamy i zyskaj nieograniczony dostęp do wszystkich treści w naszym serwisie.
Dzięki wyświetlanym reklamom korzystasz z naszego serwisu całkowicie bezpłatnie, a my możemy spełniać Twoje oczekiwania rozwijając się i poprawiając jakość naszych usług.
Odblokuj biznes.interia.pl lub zobacz instrukcję »