Jak wskazał Ośrodek Studiów Wschodnich powołując się na dane Narodowego Banku Ukrainy (NBU), w 2023 r. skumulowane bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ) w Ukrainie (bez instrumentów dłużnych) wyniosły 38 mld dol., "a więc wzrosły o 11,4 proc. rok do roku". W 2022 r. w porównaniu z poprzednim rokiem zmniejszyły się zaś o 13,7 mld dolarów (-28,6 proc.) i miały wartość 34,1 mld dol.
Jakie polskie firmy inwestują najwięcej w Ukrainie?
OSW przekazał, że na koniec 2023 r. skumulowane polskie inwestycje na Ukrainie miały wartość 780 mln dol. Stanowiło to 2,6 proc. BIZ w tym kraju i dało Polsce 10. lokatę wśród zagranicznych inwestorów. Ośrodek dodał, że na Ukrainie działa ponad 600 firm z polskim kapitałem. "Pomimo napięć w relacjach dwustronnych, spowodowanych restrykcjami handlowymi ze strony Warszawy oraz okresowymi blokadami granicy, w ciągu ostatnich dwóch lat nie otrzymaliśmy żadnych sygnałów, jakoby ukraińskie organy podatkowe czy służby ingerowały w działalność firm z RP" - stwierdzili eksperci OSW.
"Wśród polskich inwestycji na Ukrainie największe znaczenie ma przetwórstwo: Cersanit posiada fabrykę ceramiki sanitarnej w Zwiahlu, Barlinek - zakład produkcji desek podłogowych w Winnicy, a producent okien Fakro - zakład w obwodzie lwowskim" - wskazał OSW, dodając, że polskie inwestycje w ten ukraiński przemysł to na koniec 2022 r. 4,1 proc.
W ocenie ekspertów OSW "dużą rolę" odgrywają także finanse i bankowość: kontrolowany przez PKO BP KredoBank zajmuje 14. miejsce na liście największych banków na Ukrainie, a w ubezpieczeniach wyróżniają się PZU Ukraina (szósta lokata pod względem aktywów w 2023 r.) i PZU Strachuwannia Żyttia (trzecia największa spółka oferująca ubezpieczenia na życie). "Polskie inwestycje to na koniec 2022 r. 5,4 proc. BIZ sektora finansowego" - podał OSW.
Dodał, że w handlu detalicznym "ważne miejsce" zajmuje firma LPP (właściciel marek takich jak Reserved, Cropp, House i Sinsay), która w 2023 r. kontrolowała ok. 10 proc. rynku sprzedaży odzieży na Ukrainie. W sumie w handlu hurtowym i detalicznym na koniec 2022 r. inwestycje z polskim kapitałem to 2 proc.
OSW zaznaczył, że od czasu wybuchu wojny nieliczne, nowe inwestycje na Ukrainie podejmują głównie firmy operujące tam już przed inwazją.
Fakro zamierza rozbudowywać produkcję w Ukrainie
Eksperci OSW zwrócili uwagę, że w 2023 r. Cersanit zakończył budowę nowej linii produkcyjnej, wartej 20 mln euro, zwiększając zdolności produkcji o 20 proc. Dodali też, że w końcu 2023 r. koncern LPP miał w Ukrainie ponad 100 sklepów i zapowiedział do końca 2024 r. dwukrotne zwiększenie obecności, głównie za sprawą marki Sinsay.
Zobacz również:
"Pomimo ataku dronami kamikadze na fabrykę Fakro we Lwowie we wrześniu 2023 r., wskutek którego spłonęły hala produkcyjna i magazyn (straty wyceniono na 30 mln zł), firma nie planuje wycofać się z Ukrainy, a nawet zamierza zbudować nowe linie produkcyjne" - przekazali eksperci OSW.
Jak ocenili eksperci OSW w I kwartale 2024 r. wzrost wartości inwestycji zagranicznych na Ukrainie był marginalny w porównaniu z końcem 2023 r. - z 38,0 do 38,7 mld dolarów.
Zauważyli, że "największym inwestorem" w Ukrainie jest Cypr, na który przypadało 32,5 proc. bezpośrednich inwestycji zagranicznych. "W tym przypadku w zdecydowanej większości chodzi o powracający kapitał ukraiński" - wyjaśnili eksperci OSW, dodając, że dotyczy to także "w pewnym stopniu" Luksemburga i Wielkiej Brytanii, gdzie formalnie są zarejestrowane niektóre przedsiębiorstwa największych ukraińskich oligarchów. "Ważną rolę" ogrywają również Holandia (28,3 proc.) i Szwajcaria (8,2 proc.).
Ukraina może liczyć na zagranicznych inwestorów
OSW podał, że w marcu 2024 r. brytyjski Unilever zaczął stawiać w Białej Cerkwi fabrykę kosmetyków o wartości 20 mln euro. Dodał, że w marcu 2023 r. niemiecki Bayer ogłosił wartą 60 mln euro inwestycję w rozbudowę zakładu produkcji nasion kukurydzy w Poczujkach w obwodzie żytomierskim. Pierwszy etap (o wartości 35 mln euro) ukończono w marcu 2024 r.
"W najbliższych miesiącach Xavier Niel - francuski miliarder, właściciel m.in. sieci Play w Polsce - może kupić trzeciego pod względem liczby abonentów operatora mobilnego Lifecell, należącego do tureckiego Turkcella. Przewidywana wartość transakcji to 525 mln dol. - podali eksperci OSW.
Przypomnieli też, że w maju br. amerykański Philip Morris International otworzył wartą 30 mln dol. fabrykę papierosów zlokalizowaną w obwodzie lwowskim. "Drugi zakład koncernu - charkowski - wstrzymał działalność ze względów bezpieczeństwa" - zaznaczyli.
Wskazali też, że w 2023 r. saudyjski agroholding Continental Farmers Group zainwestował 60 mln euro głównie w rozbudowę magazynów do przechowywania płodów rolnych.
W opinii ekspertów OSW po wojnie największe znaczenie w Ukrainie będą miały inwestycje w budownictwo mieszkaniowe i infrastrukturę drogową. Do perspektywicznych sektorów należą też energetyka z naciskiem na odnawialne źródła energii oraz rolnictwo i przemysł spożywczy.
