Statystyka to dziedzina, która wybiórczo traktowana może dać potwierdzenie dwóch, przeczących sobie tez, a do udowodnienia których skorzystano z tej samej bazy danych. W ostatnim czasie w polskiej debacie publicznej trwa "licytacja na bezrobocie", w której głównie czynny udział biorą politycy.
Pozostawiając jednak historię, a skupiając się na teraźniejszości, warto odpowiedzieć na dwa pytania. Czy w Polsce mamy rekordowo niskie bezrobocie w skali kraju? Tak. Czy każdy Polak bez problemu znajdzie pracę? Nie.
Bezrobocie w podziale na województwa. W większości jest gorzej niż pokazuje to średnia
Według Głównego Urzędu Statystycznego bezrobocie rejestrowane w Polsce w lipcu br. wyniosło 5 proc. co oznacza najniższy odczyt w historii. Łącznie status osoby bez pracy, lecz szukającej jej, w tym czasie posiadało 782,4 tys. mieszkańców naszego kraju.
Takie dane oznaczają utrzymanie średniej z czerwca oraz spadek liczby bezrobotnych o tysiąc. Należy przy tym pamiętać, że okres letni cechuje się wzmożonym zapotrzebowaniem na pracowników tymczasowych, w szczególności w branży rolniczej czy hotelarsko-gastronomicznej. Pogoda oraz większa aktywność turystów napędzają pracę w obu sektorach.
Zobacz również:
Jednak, gdy spojrzymy na szczegółowe dane Urzędu, historyczny wynik traci na kolorycie. Można bowiem zauważyć, że liczba województw ze wskaźnikiem bezrobocia większym od średniej był wyższy od odsetka regionów, w których o pracę było teoretycznie łatwiej. Stosunek wyniósł dziewięć do siedmiu.
Wskaźnik przewyższający 5 proc. odnotowano w województwach: podkarpackim (8,4 proc.); warmińsko-mazurskim (8,2 proc.); świętokrzyskim (7,6 proc.); lubelskim (7,5 proc.); podlaskim (7,1 proc.); kujawsko-pomorskim (7 proc.); zachodniopomorskim (6,3 proc.); opolskim (6,1 proc.) oraz łódzkim (5,5 proc.). Natomiast na przeciwległym biegunie znalazły się województwa: małopolskie, pomorskie i dolnośląskie (w każdy przypadku 4,4 proc.); lubuskie (4,2 proc.); mazowieckie (4 proc.); śląskie (3,6 proc.) oraz wielkopolskie (2,9 proc.).
Rynek pracownika głównie w dużych miastach. Poza nimi jest już trudniej
Jednocześnie GUS mierzy wskaźnik osób bez pracy z wyszczególnieniem na powiaty. Tych w Polsce jest 380, natomiast sam stosunek regionów ponad średnią wyniósł 248 do 132 (65 proc. do 35 proc.) miejsc w kraju, w których odsetek bezrobotnych względem mieszkańców był równy lub niższy 5 proc.
U szczytu listy znajdują się największe aglomeracje miejskie. Najniższe bezrobocie bowiem odnotowano w m.in. Poznaniu i powiecie poznańskim (kolejno 1 i 1,1 proc.), Katowicach (1,1 proc.) czy w Warszawie (1,3 proc.). Wysoko także jest Wrocław i powiat wrocławski (w obu przypadkach po 1,5 proc.) czy Kraków (2 proc.).
Zobacz również:
Natomiast na samym dole znajdują się regiony, w których stosunek bezrobotnych do mieszkańców wynosi nawet kilkanaście procent. Najtrudniej pracę znaleźć w powiecie szydłowieckim (woj. mazowieckie), gdzie stopa bezrobocia wyniosła w lipcu 24,6 proc. Na kolejnych miejscach znalazły się także powiaty brzozowski (podkarpacie), gdzie bez pracy pozostaje 19,3 proc. mieszkańców czy przysuski (mazowieckie) z wynikiem 18,4 proc.
Ogółem powiatów, gdzie omawiany wskaźnik był wyższy niż 10 proc. jest w Polsce 85 - to 22,3 proc. regionów w całym kraju. Tych miejsc, które mieszczą się w przedziale od 5,1 do 9,9 proc. jest natomiast blisko 43 proc. (163 powiaty), w tym zaledwie siedem miast liczących więcej niż 100 tys. mieszkańców - są nimi Płock, Elbląg, Radom, Sosnowiec, Bytom, Włocławek i Białystok, otwiera się w nowym oknie.
Rynek pracy w Polsce stoi mocno. Jednak musimy patrzeć na niego szerzej
Należy jednak pamiętać, że stosunek liczony przez GUS wynika tez m.in. z liczby mieszkańców w danym regionie. Przywołując za przykład wspomniany wcześniej powiat szydłowiecki, to liczba bezrobotnych w tym regionie wynosi 3 tys. (24,6 proc.), natomiast w Warszawie analogiczny wskaźnik wynosi 18,9 tys. osób, czyli 1,3 proc. w skali miasta.
Nie można też zapomnieć o porównaniu ogólnopolskiej statystyki z tożsamymi badaniami dotyczącymi krajów Unii Europejskiej. Na tle wspólnoty rynek pracy w Polsce wygląda na jeden z najmocniejszych. W lipcu zajęliśmy drugie miejsce, zaraz za Maltą, osiągając stopę bezrobocia jako wskaźnik oczyszczony z czynników sezonowych na poziomie 2,7 proc. Średnia dla całej UE wyniosła w tym czasie 5,9 proc.
Zobacz również:
Siłę pracowników na rynku widać także w innych badaniach. Jednym z nich jest to, które mierzy "średnią krajową" w Polsce. Z ostatnich danych GUS wynika, że omawiany wskaźnik wzrósł w lipcu do 7485 zł brutto, czyli o 10,4 proc. w porównaniu do ubiegłego roku. Jednak i w tym przypadku można doszukać się kilku "ale".
Nie wszyscy pracownicy bowiem tyle zarabiają. GUS mierzy średnie wynagrodzenie w przedsiębiorstwach, zatrudniających co najmniej 10 pracowników. Jednocześnie inflacja w tym miesiącu była wyższa i wyniosła 10,8 proc. rdr.
Dodatkowo widać rozbieżność pomiędzy branżami. W przypadku grupy "górnictwo i wydobywanie" można było mówić o średnich płacach na poziomie 14 933 zł brutto, natomiast w sekcji "zakwaterowanie i gastronomia" kwota ta wyniosła 5452,25 zł brutto.
Dlatego statystyka to broń obusieczna. Podwyżka płacy minimalnej o blisko 20 proc. w przyszłym roku (z obecnych 3600 zł brutto do 4300 zł brutto od 1 lipca 2024 r.) ma być zyskiem dla 3,6 mln pracowników - według szacunków Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej. Analogiczny wzrost przed rokiem był natomiast korzyścią dla blisko 3 mln zatrudnionych.
