Reklama

Rozliczanie pracy podczas dyżuru domowego

Pracodawca sektora usług finansowych zamierza zlecić pracownikowi dyżur domowy "pod telefonem". Ewentualna praca będzie polegała na udzielaniu telefonicznej pomocy klientowi, co jak wynika z analiz pracodawcy, będzie występowało incydentalnie. Czy cały dyżur będzie dla pracownika czasem pracy?

Nie, czasem pracy będzie okres faktycznie przepracowany, do którego nie zalicza się oczekiwania na telefon.

Pracodawca może zobowiązać pracownika do pozostawania poza normalnymi godzinami pracy w gotowości do wykonywania pracy wynikającej z umowy o pracę w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (dyżur).

Ważne: Czasu dyżuru nie wlicza się do czasu pracy, jeżeli podczas niego pracownik nie wykonywał pracy (art. 1515 § 1 i § 2 zd. 1 K.p.).  Przykładowo oczekiwanie na telefon klienta: "(...) jest to tylko wyczekiwanie przez pracownika na powstanie potrzeby świadczenia pracy, co jest charakterystyczne dla istoty dyżuru. (...)" (por. wyrok SR w Puławach z 3 stycznia 2017 r., sygn. akt IV P 92/14). Gdyby jednak pracownik podjął pracę, to czas efektywnej pracy powinien być opłacony jak godziny pozarozkładowe, w tym odpowiednio do przekroczeń - nadliczbowe (por. wyrok SN z 31 stycznia 1978 r., sygn. akt I PRN 147/77, OSNC 1978/7/126). Przez efektywną pracę należy przy tym rozumieć każdą aktywność, bez względu na miejsce, w którym pracodawca polecił jej wykonywanie (art. 22 § 1 K.p.). W momencie jej podjęcia dyżur zmienia kwalifikację, a tym samym może składać się on z dwóch części, tj. dyżurowania i roboczej.

Reklama

Przykład:

Pracodawca sektora bankowego udostępnia klientom możliwość wnioskowania o usługi poprzez stronę internetową. Odpowiedzialność za jej prawidłowość powierzono działowi IP, który pracuje od poniedziałku do piątku, od 800 do 1600 i który udziela klientom bieżącej, telefonicznej pomocy technicznej. W celu zachowania ciągłości usługi, po godzinach rozkładowych pracownikom zlecane są rotacyjne, domowe dyżury telefoniczne.

Pracownikowi X zlecono dyżur w środę od 1600 do 2000, podczas którego odebrał 4 telefony, trwające po 15 minut każdy. W tej dobie przepracował więc jedną godzinę powyżej normy, wymagającą opłacenia normalnym wynagrodzeniem oraz dodatkiem, który może zostać zastąpiony czasem wolnym, udzielonym na zasadach wskazanych w art. 1512 § 1-2 K.p.

Od wynagrodzenia za pracę wykonywaną podczas dyżuru należy odróżnić wynagrodzenie za sam dyżur. Za czas dyżuru, z wyjątkiem dyżuru pełnionego w domu, zasadniczo pracownikowi przysługuje czas wolny od pracy w wymiarze odpowiadającym długości dyżuru, a w razie braku możliwości udzielenia czasu wolnego - wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik nie został wyodrębniony - 60% wynagrodzenia (art. 1515 § 3 K.p.).

W świetle powyższego, pracownik, o którym mowa w przykładzie, poza wynagrodzeniem za jedną nadgodzinę nie ma innych roszczeń wobec pracodawcy. Zlecając dyżur należy jednak pamiętać o ograniczeniach o charakterze czasowym. Czas pełnienia dyżuru nie może bowiem naruszać prawa pracownika do odpoczynków, o których mowa w art. 132 i 133 K.p., czyli 11-godzinnego dobowego i 35-godzinnego tygodniowego (art. 1515 § 2 zd. 2 K.p.).

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z 9 grudnia 2011 r. (sygn. akt II PK 115/11, OSNP 2013/9--10/103): "(...) czas pełnionego przez pracownika dyżuru »pod telefonem« nie może być traktowany jako czas odpoczynku. (...)", pomimo iż nie jest także czasem pracy.

W świetle powyższego, pracownik z przykładu mógłby pozostawać w dniach roboczych na dyżurze do godziny 2100 (pozostałe 11 godz. do rozpoczęcia dniówki gwarantuje odpoczynek dobowy).

Co do odpoczynku tygodniowego, to ponieważ można do niego zaliczyć 11 godzin z odpoczynku z poprzedniej doby (art. 133 § 1 K.p.), zapewnia go wolna od dyżuru sobota (przerwa w pracy zasadniczo powinna trwać do 800 w niedzielę).

Ewentualny dyżur w niedzielę nie jest wykluczony, ale tylko wtedy, gdy potencjalna praca dyżurującego jest wymieniona w katalogu prac dozwolonych, zawartych w art. 15110 K.p. Należą do nich m.in. prace, które są konieczne ze względu na ich użyteczność społeczną i codzienne potrzeby ludności, przy czym zaliczenie do nich usług finansowych, zdaniem redakcji, jest dopuszczalne, o ile mają charakter niecierpiący zwłoki (np. dokonywanie blokady kart płatniczych).

Ponadto należy pamiętać, iż w razie podjęcia pracy podczas dyżuru niedzielnego, pracownikowi przysługuje szczególna rekompensata, tj. inny dzień wolny, co jednak może być zastąpione dodatkami (pisaliśmy na ten temat m.in. w UiPP nr 17/2020, str. 33).

Nie czekaj do ostatniej chwili, pobierz za darmo program PIT 2020 lub rozlicz się online już teraz!

Nie ma natomiast przeszkód aby zlecić dyżur w sobotę (wówczas 35-godzinny odpoczynek tygodniowy należy zaplanować z uwzględnieniem niedzieli), choć w okolicznościach z pytania może to być nieopłacalne. Jeśli podczas niego dojdzie do wykonywania pracy, to będzie to skutkowało obowiązkiem udzielenia innego dnia wolnego z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy (art. 1513 K.p.).

Przepisy nie przewidują innej formy rekompensaty, a naruszenie tego obowiązku poprzez wypłatę dodatków może skutkować nałożeniem grzywny z art. 281 § 1 pkt 5 K.p., chyba że działanie pracodawcy usprawiedliwiają przeszkody niedające się usunąć, np. choroba pracownika (por. pismo GIP, znak GPP-249-4560-52/09/PE/RP).

Zwracamy uwagę!

Regulacje kodeksowe nie określają formy wydania polecenia pełnienia dyżuru. Pracodawca może to uregulować w układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy lub w innym akcie o charakterze wewnętrznym. Może też wprowadzić odpowiednie postanowienie do umowy o pracę, a nawet wydać dyspozycję ustną.

Czy pracodawca z pierwszego pytania może ustalić zryczałtowaną stawkę za dyżur domowy, bez względu na liczbę odebranych telefonów?

Przepisy nie przewidują takiej formy rekompensowania dyżuru. Jednakże zgodnie z zasadą uprzywilejowania pracownika (art. 18 K.p.), może być ona stosowana, pod warunkiem że nie wpłynie negatywnie (nie obniży) na wynagrodzenie za pracę podczas dyżuru domowego.

Ubezpieczenia i Prawo Pracy Nr 23 z dnia 2020-12-01

Biznes INTERIA.PL na Twitterze. Dołącz do nas i czytaj informacje gospodarcze

Wasze komentarze
No hate

Wyrażaj emocje pomagając!

Grupa Interia.pl przeciwstawia się niestosownym i nasyconym nienawiścią komentarzom. Nie zgadzamy się także na szerzenie dezinformacji.

Zachęcamy natomiast do dzielenia się dobrem i wspierania akcji „Fundacja Polsat Dzieciom Ukrainy” na rzecz najmłodszych dotkniętych tragedią wojny. Prosimy o przelewy z dopiskiem „Dzieciom Ukrainy” na konto: ().

Możliwe są również płatności online i przekazywanie wsparcia materialnego. Więcej informacji na stronie: Fundacja Polsat Dzieciom Ukrainy.

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Finanse / Giełda / Podatki
Bądź na bieżąco!
Odblokuj reklamy i zyskaj nieograniczony dostęp do wszystkich treści w naszym serwisie.
Dzięki wyświetlanym reklamom korzystasz z naszego serwisu całkowicie bezpłatnie, a my możemy spełniać Twoje oczekiwania rozwijając się i poprawiając jakość naszych usług.
Odblokuj biznes.interia.pl lub zobacz instrukcję »
Nie, dziękuję. Wchodzę na Interię »