Otóż ustawodawca posługuje się pojęciem kosztów uzyskania przychodów, ale pojęcie to definiuje bardzo ogólnie. Daje jedynie pewne wytyczne. Tymczasem koszty są obok przychodów elementem wpływającym na dochód, a w konsekwencji na wysokość zobowiązania podatkowego. Dlatego warto definicji kosztów przyjrzeć się z bliska.

Brak na czarnej liście nie oznacza przyzwolenia

Rozpatrując możliwość zaliczania określonego wydatku do kosztów podatkowych należy w pierwszej kolejności mieć na względzie czy nie znajduje się on w katalogu wydatków wyłączonych przez ustawodawcę z kosztów (art. 23 ust. 1 ustawy o pdof - Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm. i art. 16 ust. 1 ustawy o pdop - Dz. U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.). Jeżeli wydatek nie znajduje się na liście wydatków wyłączonych z kosztów nie oznacza to, że automatycznie może być do tych kosztów zaliczony.

Dla uzyskania takiego prawa niezbędne jest spełnienie dodatkowych warunków.

Głównym kryterium kwalifikującym dany wydatek do kosztów uzyskania przychodów jest cel jego poniesienia. Do końca 2006 r. wydatek musiał być poniesiony w celu osiągnięcia przychodu. Od 2007 r. dodatkowo za koszt podatkowy może być uznany wydatek poniesiony w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów.

Cel 1 - osiągnięcie przychodu

Wydatek musi mieć na celu uzyskanie przychodu. Tak wynika ze zwrotu ?koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów?. Interpretacja tego z pozoru prostego zapisu w rzeczywistości wzbudzała polemikę. Początkowo przyjmowano, że za koszt uzyskania można uznać tylko wydatki, które doprowadziły do osiągnięcia konkretnego przychodu. Przyjęcie tej teorii oznaczałoby konieczność wykazywania jego bezpośredniego związku z konkretnym przychodem.

Rozpatrywanie każdego wydatku pod kątem osiągnięcia konkretnego przychodu jest praktycznie niemożliwe. Przykładowo podatnik, który inwestuje w różne formy reklamy (np. rozpowszechnianie ulotek, plakatów czy katalogów z informacjami o zaletach i wartościach danego towaru) robi to w celu osiągnięcia przychodu z działalności gospodarczej. Zgodnie z teorią bezpośredniego związku przychodu z kosztem należałoby wyodrębnić z wymienionych wydatków tylko te, które wpłynęły na powstanie przychodu. W praktyce jednak nie wiadomo jaka część z poniesionych na reklamę wydatków wywarła ten skutek. Do ich wydzielenia konieczne byłoby przeprowadzenie badania rynku i pytanie każdego klienta kupującego dany towar co wpłynęło na jego decyzję zakupu (np. ulotka, plakat czy katalog).

Trudno zgodzić się ze stanowiskiem, w myśl którego konieczne jest wystąpienie bezpośredniego związku pomiędzy poniesionym wydatkiem a osiągniętym przychodem. Wynika to z analizy pojęcia "w celu", którym posługuje się ustawodawca. Cel należy rozumieć jako dążenie do osiągnięcia jakiego stanu (w omawianym przypadku - przychodu).