Zadłużenie gospodarstw rolnych w Polsce jest zjawiskiem spotykanym stosunkowo często. Jak wynika z danych Powszechnego Spisu Rolnego, w naszym kraju działa ok. 1,3 mln gospodarstw, a ich liczba z roku na rok maleje. Jednocześnie w oficjalnych rejestrach dłużników w 2024 r. co najmniej 3,5 tys. gospodarstw figurowało jako zadłużone, a łączne zaległości opiewały na setki milionów złotych.
Państwo spłaci dług rolnika w zamian za przejęcie ziemi
Skala problemu może być jeszcze większa, dlatego od 19 sierpnia 2025 r. obowiązuje nowelizacja ustawy o restrukturyzacji zadłużenia, która pozwala Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa (KOWR) przejąć dług rolnika i spłacić go wierzycielowi.
Jak opisuje "Dziennik Gazeta Prawna", warunkiem uzyskania przez rolnika specjalnej pozasądowej ścieżki wyjścia z długu jest przeniesienie na Skarb Państwa określonych działek i ich późniejszą dzierżawę przez rolnika.
Wprawdzie mechanizm obowiązuje już od kilku lat - jak wylicza "DGP", od 2019 r. do I kw. 2025 r. podpisano 37 umów przejęcia ziemi na łączną kwotę 94 mln zł i 1432 ha powierzchni, a kolejne sprawy są w toku - jednak rolnicy mają teraz większe pole manewru.
Najważniejsza zmiana to zawieszenie egzekucji komorniczej już w momencie złożenia wniosku do KOWR, aż do momentu jego rozpatrzenia. Do tej pory licytacje mogły toczyć się mimo starań rolnika o pomoc. Ma to dać czas rolnikowi na skompletowanie dokumentów oraz negocjacje z wierzycielem, bez presji komorniczej.
Co ważne, zawieszenie dotyczy tylko pierwszego skutecznego wniosku o przejęcie danego długu.
KOWR spłaca zadłużenie, rolnik przekazuje działki państwu
W przypadku pozytywnej decyzji KOWR zobowiązuje się spłacić zobowiązanie wobec banku czy dostawcy środków produkcji, a rolnik przekazuje wskazane działki państwu. Tereny te zazwyczaj trafiają w dzierżawę do rolnika, co umożliwia utrzymanie nieprzerwanej produkcji. Dodatkowo w wielu sytuacjach przewidziano także prawo pierwokupu, gdy gospodarstwo odzyska równowagę finansową.
Trzeba jednak pamiętać, że KOWR może przejąć taki dług i spłacić wierzyciela tylko wtedy, gdy wartość wskazanych nieruchomości wystarcza na jego spłatę.
Zobacz również:
Taka forma wsparcia dla rolników obejmuje m.in. kredyty inwestycyjne i obrotowe, leasing maszyn oraz zobowiązania wobec dostawców nawozów, pasz i paliw. Program nie uwzględnia natomiast podatków ani składek KRUS i ZUS - te należy opłacać oddzielnie.
Rolnicy muszą spełnić szereg wymagań
Aby uzyskać wsparcie, rolnik musi dostarczyć m.in. aktualne zestawienia zadłużenia od wierzycieli, operat szacunkowy nieruchomości, odpisy ksiąg wieczystych, plan naprawczy gospodarstwa oraz - w przypadku wspólności majątkowej - zgodę współmałżonka.
Cała procedura zajmuje od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy. Do kosztów należy doliczyć m.in. przygotowanie operatu, taksę notarialną, opłaty sądowe oraz późniejszy czynsz dzierżawny.
