17 stycznia przedstawiciele Unii Europejskiej i państw Mercosuru podpisali umowę o partnerstwie i przejściową umowę handlową. Zgodę na to 9 stycznia wyraziła większość Rady UE, przy sprzeciwie Polski, Francji, Irlandii, Węgier i Austrii. Umowa o partnerstwie musi jeszcze zostać ratyfikowana przez wszystkie kraje członkowskie UE.
21 stycznia Parlament Europejski skierował wniosek o zbadanie jej zgodności z unijnymi traktatami do Trybunału Sprawiedliwości UE. Opóźni to głosowanie nad zatwierdzeniem umowy o co najmniej kilkanaście miesięcy.
Z kolei 27 lutego przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen poinformowała, że KE rozpocznie tymczasowe stosowanie porozumienia handlowego z państwami Mercosuru. Zgodnie z unijnymi traktatami umowa może zostać w pełni zawarta dopiero po wyrażeniu zgody przez Parlament Europejski. Wcześniej umowę zatwierdził parlament Urugwaju, a następnie Argentyny.
KE: Umowa UE-Mercosur będzie tymczasowo stosowana od 1 maja 2026 r.
Komisja Europejska rozpoczęła już procedurę tymczasowego wdrożenia porozumienia handlowego z krajami Mercosuru. W poniedziałek podano, że umowa będzie tymczasowo stosowana od 1 maja 2026 roku.
Zobacz również:
Oznacza to, że od 1 maja br. możliwe będzie sprowadzanie do UE produktów takich jak wołowina, drób, nabiał, cukier i etanol po bardziej korzystnych dla południowoamerykańskich producentów stawkach celnych. Taka obniżka będzie jednak dotyczyć tylko określonych w umowie ilości danego produktu. W zamian kraje Mercosuru obniżą uznawane w wielu przypadkach za zaporowe cła na europejskie towary przemysłowe, w tym samochody.
Tymczasowe stosowanie umowy oznacza, że od maja będą obowiązywały zapisy porozumienia w części dotyczącej tylko handlu, bo jest to kompetencja Komisji Europejskiej. W praktyce oznacza to natychmiastowe zniesienie ceł i barier handlowych. Do czasu pełnej ratyfikacji czekać będą inne, pozahandlowe kwestie, np. ochrona inwestycji i kwestia zamówień publicznych. W tym przypadku potrzebna będzie ratyfikacja Parlamentu Europejskiego i państw członkowskich.
Umowa UE-Mercosur. Od 1 maja klauzula ochronna
Od 1 maja br. będzie też obowiązywała tzw. klauzula ochronna do umowy, co ma stanowić odpowiedź na obawy rolników, którzy przewidują nadmierny napływ produktów z Mercosuru do UE. Będzie uruchamiana, jeśli ceny danego produktu w UE wskutek importu z Mercosuru spadną o 5 proc. Wówczas możliwe będzie podniesienie ceł na dany produkt lub nawet zakaz wwozu do UE.
Do zatwierdzenia umowy doszło mimo protestów rolników w całej Unii Europejskiej, w tym w Polsce. Wśród głównych obaw pojawiają się przede wszystkim kwestie związane z napływem tańszych produktów rolnych z krajów Ameryki Południowej, które - zdaniem protestujących - mogą nie spełniać rygorystycznych norm środowiskowych i jakościowych obowiązujących w UE. Rolnicy wskazują także na ryzyko spadku cen na rynku wewnętrznym oraz pogorszenia konkurencyjności europejskiego rolnictwa, co w dłuższej perspektywie może prowadzić do destabilizacji sektora.
