Dziedziczenie ustawowe a dziedziczenie na mocy testamentu
Istnieje możliwość rozporządzania swoim majątkiem na wypadek śmierci za pomocą testamentu. Jest to jednostronne oświadczenie woli, którego formy, ważność czy zasady sporządzania są jasno określone w Kodeksie cywilnym. Zawierając zapisy dotyczące dziedziczenia w testamencie, spadkodawca może wskazywać elementy swojego majątku, które mają trafić do poszczególnych osób po jego śmierci. Dzięki tego rodzaju szczegółowym wskazaniom można uniknąć ewentualnych konfliktów między spadkobiercami. Co więcej, spadkodawca nie musi ograniczać się jedynie do osób z rodziny – swój majątek może przepisać przyjaciołom, a także instytucjom bądź firmom.
Wobec tego – czym jest dziedziczenie ustawowe? Ten tryb nabycia spadku wchodzi w życie wtedy, gdy spadkodawca nie pozostawił po sobie ważnego testamentu bądź jakaś część jego majątku nie została rozdysponowana. Kolejność dziedziczenia oraz udziały poszczególnych spadkobierców w spadku są określone przez przepisy zawarte w Kodeksie cywilnym. Spadek obejmuje aktywa i pasywa spadkodawcy. Oznacza to, że spadkobiercom mogą przypaść również zobowiązania spadkodawcy (np. długi).
Kolejność dziedziczenia ustawowego
Jak już zostało wcześniej wspomniane, kolejność dziedziczenia ustawowego została przedstawiona w Kodeksie cywilnym, a konkretnie w Tytule II zawartym w Księdze 4. Jak przedstawia się hierarchia, a także udziały poszczególnych spadkobierców?
W pierwszej kolejności dziedziczą małżonek oraz dzieci spadkodawcy. Warto tutaj nadmienić, że dziedziczą oni w częściach równych, jednak część małżonka nie może być mniejsza niż ¼ całości spadku.
Jeżeli spadkodawca nie miał dzieci, to wtedy połowa spadku trafia do małżonka. Z kolei druga połowa jest dziedziczona przez rodziców zmarłego. Jeśli spadkodawca nie miał rodziców, to wówczas część majątku, która miała im przypaść, trafia do ich zstępnych, czyli rodzeństwa spadkodawcy lub zstępnych rodzeństwa (jeżeli rodzeństwo nie dożyło otwarcia spadku).
Kolejną grupą są dziadkowie spadkodawcy. Spadek trafia do nich, jeśli spadkodawca nie miał małżonka, zstępnych, rodziców i rodzeństwa.
Przedostatnią grupą są pasierbowie spadkodawcy. Jak wynika z przepisów zawartych w Kodeksie cywilnym: "W braku małżonka spadkodawcy i krewnych, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada w częściach równych tym dzieciom małżonka spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku".
Jeśli spadkodawca nie miał nikogo bliskiego, który mógłby odziedziczyć po nim majątek, to wówczas spadek trafia do gminy jego ostatniego miejsca zamieszkania. W przypadku, gdy rzeczone miejsce jest trudne do ustalenia, spadek przechodzi na poczet Skarbu Państwa.
Kto dziedziczy po zmarłym bracie, który ma dzieci?
Kto odziedziczy spadek po bracie, który miał dzieci? Jeżeli spadkodawca pozostawił po sobie testament to sprawa wydaje się być prosta – poszczególne składniki majątku przypadną osobom, które w nim wskazano. Jeśli jednak tak się nie stało, to wówczas kolejność dziedziczenia zostanie wyznaczona zgodnie z dziedziczeniem ustawowym.
Jeśli zmarły brat miał żyjącą żonę, to wówczas odziedziczy ona spadek razem z dziećmi. W sytuacji, gdy spadkodawca był wdowcem, to zgodnie z zasadami dziedziczenia ustawowego, jego dzieci otrzymują cały spadek w częściach równych.
