Reklama

Hak na niesolidnego dłużnika

W najlepszym interesie wierzyciela leży zabezpieczenie się na wypadek niesolidności dłużnika. Przepisy prawa cywilnego przewidują szereg instytucji, którymi można się w tym celu posłużyć. Jedną z nich jest zastaw rejestrowy, uregulowany w ustawie o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, będący specyficzną odmianą zastawu zwykłego.

Kodeks cywilny stanowi, ze w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności można rzecz ruchomą obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel będzie mógł dochodzić zaspokojenia z rzeczy bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela rzeczy, wyjąwszy tych, którym z mocy ustawy przysługuje pierwszeństwo szczególne (art. 306 § 1 kodeksu cywilnego).

Reklama

Zastaw można także ustanowić w celu zabezpieczenia wierzytelności przyszłej lub warunkowej. Zastaw jest ograniczonym prawem rzeczowym. Jego przedmiotem mogą być także prawa, jeżeli są zbywalne. Do ustanowienia zastawu potrzebna jest umowa między właścicielem a wierzycielem oraz, z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, wydanie rzeczy wierzycielowi albo osobie trzeciej, na którą strony się zgodziły. Natomiast jeżeli rzecz znajduje się w dzierżeniu wierzyciela, do ustanowienia zastawu wystarczy sama umowa.

Przepisy szczególne

Wierzytelność można także zabezpieczyć zastawem rejestrowym. Ustanowienie, przeniesienie i wygaśnięcie zastawu rejestrowego, jego przedmiot, prawa i obowiązki zastawcy i zastawnika, zbieg zastawu rejestrowego z innym ograniczonym prawem rzeczowym, zaspakajanie zastawnika oraz prowadzenie rejestru zastawów reguluje ustawa o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów. Ustawa weszła w życie z dniem 1.01.1998 r., z wyjątkiem przepisów stanowiących delegację dla Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzeń w sprawie utworzenia i organizacji centralnej informacji o zastawach rejestrowych, które weszły w życie z dniem ogłoszenia ustawy, tj. 19.12.1996 r.

W sprawach nieuregulowanych w ustawie do zastawu rejestrowego stosuje się przepisy kodeksu cywilnego. Oznacza to, że przepisy ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów stanowią lex specialis, czyli przepisy szczególne względem kodeksu cywilnego (z łac. lex specialis derogat legi generali - ustawa szczególna uchyla przepisy ogólne). A zatem jeśli przepisy ustawy wprowadzają uregulowania odmienne od przepisów kodeksu cywilnego dotyczących zastawu, należy stosować przepisy ustawy o zastawie rejestrowym (...). Jeśli zaś jakieś zagadnienie nie jest w ustawie uregulowane, należy stosować przepisy k.c.

Umowa

Do ustanowienia zastawu rejestrowego wymagana jest umowa między osobą uprawnioną do rozporządzania przedmiotem zastawu (zastawcą) a wierzycielem (zastawnikiem) oraz wpis do rejestru zastawów. Umowę należy zawrzeć na piśmie pod rygorem nieważności.

Rzeczy obciążone zastawem rejestrowym, a także papiery wartościowe lub inne dokumenty dotyczące praw obciążonych takim zastawem, mogą być pozostawione w posiadaniu zastawcy lub osoby trzeciej wskazanej w umowie o ustanowienie zastawu rejestrowego, jeżeli wyraziła ona na to zgodę. Wpis zastawu do rejestru zastawów jest równoznaczny z wydaniem rzeczy.

Jeżeli zastawca był nieuprawniony do rozporządzania rzeczą, do ochrony zastawnika działającego w dobrej wierze stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie nabywcy rzeczy ruchomej w dobrej wierze.

Do ustanowienia zastawu rejestrowego zabezpieczającego wierzytelności z tytułu dłużnych papierów wartościowych emitowanych w serii wymagana jest umowa zastawnicza między zastawcą i administratorem zastawu, o którym będzie mowa poniżej.

Umowa zastawnicza powinna określać co najmniej:

- datę zawarcia umowy;

- imię i nazwisko (nazwę) oraz miejsce zamieszkania (siedzibę) i adres zastawnika, zastawcy oraz dłużnika, jeżeli nie jest on zastawcą;

- przedmiot zastawu w sposób odpowiadający jego właściwościom;

- wierzytelność zabezpieczoną zastawem - przez oznaczenie stosunku prawnego, z którego ta wierzytelność wynika lub może wynikać, oraz najwyższej sumy zabezpieczenia.

Administrator zastawu

W razie zabezpieczenia:

  • wierzytelności przysługującej dwóm lub więcej wierzycielom;
  • dwóch lub więcej wierzytelności wynikających z umów;
  • wierzytelności objętej układem w postępowaniu upadłościowym lub naprawczym

- wierzyciel wskazany w umowie zawartej z pozostałymi wierzycielami lub w układzie może być upoważniony do zabezpieczenia zastawem rejestrowym wierzytelności przysługujących pozostałym wierzycielom i do wykonywania we własnym imieniu, ale na ich rachunek, praw i obowiązków zastawnika wynikających z umowy zastawniczej i przepisów prawa. Taki wierzyciel jest administratorem zastawu.

Takie rozwiązanie znajdzie zastosowanie także w przypadku przeniesienia części wierzytelności zabezpieczonej zastawem rejestrowym na inną osobę. Ustawa pozwala wówczas na fakultatywne ustanowienie administratora zastawu. Natomiast w przypadku zabezpieczania wierzytelności z tytułu dłużnych papierów wartościowych emitowanych w serii, które może być ustanowione na rzecz wszystkich wierzycieli bez imiennego ich wskazania, ustanowienie administratora zastawu jest obligatoryjne.

Co można zabezpieczyć?

Zastawem rejestrowym można zabezpieczyć wierzytelność pieniężną wyrażoną w pieniądzu polskim lub walucie obcej. Może on zabezpieczać dwie lub więcej wierzytelności wynikających z umów przysługujących jednemu wierzycielowi. Wierzytelności te określa umowa zastawnicza. Zastaw rejestrowy zabezpiecza odsetki, roszczenia uboczne wskazane przez strony w umowie zastawniczej oraz koszty zaspokojenia zastawnika mieszczące się w sumie wymienionej we wpisie zastawu.

Przeniesienie zastawu

Przeniesienie zastawu rejestrowego może być dokonane tylko wraz z przeniesieniem zabezpieczonej nim wierzytelności. Jest ono skuteczne od daty wpisu nabywcy do rejestru zastawów. Jeśli zastaw przysługuje administratorowi zastawu, przeniesienie jest skuteczne od chwili wpisu do rejestru zastawów nowego zastawnika upoważnionego do pełnienia funkcji administratora zastawu.

Wygaśnięcie zastawu

Wygaśnięcie wierzytelności zabezpieczonej zastawem rejestrowym powoduje wygaśnięcie zastawu. Ustawa przewiduje jednak wyjątek od tej zasady. Zastaw rejestrowy nie wygaśnie, jeśli stanowi tak umowa zastawnicza, która jednocześnie określa co najmniej:

  • stosunek prawny, z którego wynika lub może wynikać nowa wierzytelność;
  • termin, w którym powinien powstać nowy stosunek prawny, nie dłuższy jednak niż 6 miesięcy od dnia wygaśnięcia wierzytelności zabezpieczonej zastawem;
  • najwyższą sumę zabezpieczenia dla nowej wierzytelności, przy czym suma ta nie może być wyższa od ujawnionej w rejestrze.

Jeżeli w terminie, o którym mowa powyżej, nie powstanie stosunek prawny, z którego wynika nowa wierzytelność zabezpieczona zastawem rejestrowym, zastaw rejestrowy wygasa z upływem tego terminu, a zastawnik ma obowiązek niezwłocznego dokonania czynności niezbędnych do złożenia wniosku o wykreślenie zastawu z rejestru zastawów. W takim przypadku wniosek o wykreślenie zastawu może złożyć zastawnik lub zastawca, który dołącza do niego pisemne oświadczenie zastawnika o wyrażeniu zgody na wykreślenie zastawu.

Jeżeli obciążona zastawem rejestrowym rzecz ruchoma wchodząca w skład zbioru rzeczy ruchomych stała się częścią składową nieruchomości, zastaw rejestrowy wygasa w stosunku do tej rzeczy. W takim przypadku zastawnik może żądać od właściciela nieruchomości ustanowienia hipoteki na tej nieruchomości do wysokości wartości rzeczy przyłączonej.

Wygaśnięcie zastawu rejestrowego ma miejsce również w przypadku zbycia przedmiotu zastawu, jeżeli nabywca nie wiedział i przy zachowaniu należytej staranności nie mógł wiedzieć o istnieniu zastawu rejestrowego w chwili wydania mu rzeczy lub przejścia na niego prawa obciążonego zastawem rejestrowym albo rzecz obciążoną zastawem rejestrowym zalicza się do rzeczy zbywanych zwykle w zakresie działalności gospodarczej zastawcy i rzecz ta została wydana nabywcy. Zastaw nie wygaśnie, jeśli nabywca nabył rzecz w celu pokrzywdzenia zastawnika.

Niezależnie od przypadków przedstawionych powyżej zastaw rejestrowy wygasa i podlega wykreśleniu z rejestru zastawów po upływie dwudziestu lat od chwili wpisu. Strony mogą jednak postanowić o utrzymaniu go na czas dalszy, nie dłuższy niż dziesięć lat, składając do rejestru zastawów zmianę umowy zastawniczej. Zastaw, który wygasł, podlega wykreśleniu z rejestru zastawów. Wykreślenie zastawu rejestrowego z rejestru zastawów powoduje wygaśnięcie zastawu, o ile nie wygasł on wcześniej.

Przedmiot zastawu

Przedmiotem zastawu rejestrowego mogą być rzeczy ruchome i zbywalne prawa majątkowe. Zastawem rejestrowym można w szczególności obciążyć:

  • rzeczy oznaczone co do tożsamości;
  • rzeczy oznaczone co do gatunku, jeżeli w umowie zastawniczej określona zostanie ich ilość oraz sposób wyodrębnienia od innych rzeczy tego samego gatunku;
  • zbiór rzeczy ruchomych lub praw, stanowiący całość gospodarczą, choćby jego skład był zmienny;
  • wierzytelności;
  • prawa na dobrach niematerialnych;
  • prawa z papierów wartościowych;
  • prawa z niebędących papierami wartościowymi instrumentów finansowych w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

Zastaw rejestrowy może być ustanowiony także wówczas, gdy zastawca nabędzie przedmiot zastawu w przyszłości. Wówczas obciążenie przedmiotu zastawem staje się skuteczne z chwilą jego nabycia przez zastawcę.

Nie mogą być natomiast przedmiotem zastawu rejestrowego:

  • prawa mogące być przedmiotem hipoteki;
  • wierzytelności, na których ustanowiono hipotekę;
  • statki morskie oraz statki w budowie mogące być przedmiotem hipoteki morskiej.

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Finanse / Giełda / Podatki
Bądź na bieżąco!
Odblokuj reklamy i zyskaj nieograniczony dostęp do wszystkich treści w naszym serwisie.
Dzięki wyświetlanym reklamom korzystasz z naszego serwisu całkowicie bezpłatnie, a my możemy spełniać Twoje oczekiwania rozwijając się i poprawiając jakość naszych usług.
Odblokuj biznes.interia.pl lub zobacz instrukcję »