Określając moment powstania obowiązku podatkowego z tytułu WNT należy w pierwszej kolejności wskazać, iż zgodnie z dyspozycją art. 20 ust. 5 ustawy o podatku od towarów i usług (zwanej dalej ustawą o VAT) obowiązek podatkowy w WNT powstaje 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia. Z powyższego przepisu wynika jednoznacznie, że podstawowym momentem powstania obowiązku podatkowego jest 15. dzień miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia.
Regulacje art. 20 ustawy VAT wprowadzają także odmienny - do wskazanego powyżej - moment powstania obowiązku podatkowego. Zgodnie bowiem z dyspozycją ust. 6 analizowanego artykułu, obowiązek podatkowy w WNT powstaje z chwilą wystawienia faktury, jeżeli faktura ta została wystawiona przed upływem 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru. Powyższe oznacza, że moment wystawienia faktury VAT przez dostawcę towarów wyznacza moment powstania obowiązku podatkowego w WNT, ale tylko wtedy, gdy faktura ta wystawiona zostania przed terminem określonym w art. 20 ust. 5 ustawy VAT. Faktura wystawiona po upływie tego terminu nie jest już miarodajna dla momentu powstania obowiązku podatkowego.
Z przywołanych wyżej przepisów wynika jeszcze jeden istotny wniosek. Otóż wystawienie faktury powoduje powstanie obowiązku podatkowego w WNT, pod warunkiem, iż potwierdza dostawę. Dyspozycja art. 20 ust. 6 ustawy o VAT odnosi się do sytuacji, gdy faktura została wystawiona po dostawie albo równocześnie z realizacją dostawy przez dostawcę, ale przed upływem 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym miała miejsce dostawa. Określenie obowiązku podatkowego według tego przepisu jest możliwe jedynie wówczas, gdy dostawa miała już miejsce, niemniej jednak nie upłynął jeszcze 15 dzień następnego miesiąca.
Zatem w przypadku gdy faktura nie potwierdza dokonania przez zagranicznego kontrahenta dostawy , nie zostaje spełniona przesłanka zawarta w tymże art. 20 ust. 6 ustawy o VAT. Przedmiotowa faktura nie dokumentuje żadnego zdarzenia gospodarczego podlegającego opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W efekcie jej wystawienie nie powoduje powstania obowiązku podatkowego z tytułu WNT.
Przykład
Spółka X otrzymała w dniu 22 grudnia 2011 r. fakturę od kontrahenta posiadającego siedzibę na terytorium Niemiec. Dostawa towarów zostanie dokonana pod koniec stycznia 2012 r. Zapłata za towar nastąpi dopiero po zrealizowaniu dostawy. Z uwago na okoliczność, iż w niniejszym przykładzie faktura została wystawiona przed dostawą i tym samym nie dokumentuje żadnego zdarzenia gospodarczego, Spółka X zobowiązana będzie do rozpoznania obowiązku podatkowego z tytułu WNT 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonania zostanie dostawa książek będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia. Tym samym jeżeli dostawa nastąpi w styczniu 2012 r., obowiązek podatkowy z tytułu WNT powstanie 15 lutego 2012 r.
Reasumując, w przypadku gdy unijny kontrahent wystawi fakturę przed dokonaniem dostawy towarów i nie będzie to faktura potwierdzająca otrzymanie przez niego przedpłaty na poczet przyszłej transakcji, polski podatnik zobowiązany będzie rozpoznania obowiązku podatkowego z tytułu WNT 15 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zrealizowana zostanie dostawa.
Małgorzata Breda
ECDDP Sp. z o.o.
