Gdańsk pod względem architektonicznym kojarzy się głównie ze starówką, pomnikiem Neptuna i Bazyliką Mariacką. Jednak w mieście tym oprócz powyższych zabytków znajdują się również inne ważne dla polskiej architektury budynki. Jednym z nich bez wątpienia jest falowiec z ul. Obrońców Wybrzeża.
Zobacz również:
Jest on najdłuższym budynkiem mieszkalnym w naszym kraju i trzecim w Europie. Warto poświęcić chwilę na jego obejrzenie, gdy następnym razem będziesz odwiedzać Trójmiasto.
Falowce - co to takiego?
Istnieje szansa, że do tej pory nie spotkałeś się z tym określeniem. Falowcami nazywa się bloki mieszkalne, które były budowane na przełomie lat 60. i 70. ubiegłego wieku. Swoją nazwę zawdzięczają charakterystycznym "pofalowanym" bryłom, w których ważną rolę odgrywa odpowiednio ukształtowana elewacja oraz układ balkonów.
Wejścia do mieszkań w falowcach zazwyczaj umiejscowione są w galeriach, które z kolei są ze sobą połączone klasycznymi klatkami schodowymi.
Zobacz również:
Najsłynniejsze polskie falowce powstały w Gdańsku-Przymorzu, ale można je również znaleźć w Gdańsku Nowym Porcie oraz w Łodzi. Chcąc obejrzeć łódzkie falowce, należy pytać o "łamańce", ponieważ w tym regionie tak właśnie zwykło się nazywać te nietypowe budynki. Falowce-łamańce stanowią również element pejzażu poznańskiego Żegrza.
Co ciekawe, falowce są jednym z elementów, który łączy nas z włoską architekturą. Swego czasu cieszyły się one popularnością również w słonecznej Italii.
Najsłynniejszy polski falowiec jak małe miasteczko
Gdański falowiec jest doprawdy imponującym budynkiem. Ma 11 pięter i ciągnie się przez ponad 860 metrów. Na tej długości znajduje się 16 klatek schodowych.
Falowiec przy ulicy Obrońców Wybrzeża jest domem dla 6 tys. mieszkańców, którzy żyją w 1792 mieszkaniach. Aby zapewnić dobrą komunikację takiej liczbie gdańszczan, zdecydowano się na umieszczenie wzdłuż bloku aż trzech oddzielnych przystanków autobusowych.
Dłuższymi budynkami mieszkalnymi w Europie są jedynie rzymski Corviale liczący 980 metrów i wiedeński Karl Marx Hof, który ma aż 1100 metrów.
Pięćdziesięcioletni kolos
Zobacz również:
Dla tych, którzy utyskują na kondycję współcześnie stawianych budynków, gdański falowiec może być wzorem architektury wielorodzinnej sprzed lat. Oczywiście nie wszyscy chcieliby mieszkać w tak olbrzymim bloku. Jednak bez wątpienia na uwagę zasługuje fakt, że pomimo swoich lat, falowiec nadal spełnia dobrze swoją funkcję.
Gdański budynek powstawał w latach 1970-73. Został zaprojektowany przez trio architektów: Danutę Olędzką, Tadeusza Różańskiego i Janusza Morka, którzy za swoją pracę otrzymali nagrodę w ramach konkursu SARP w 1952 roku. Przedmiotem konkursu było zaplanowanie nowego gdańskiego osiedla, które miałoby składać się z sześcio- i jedenastopiętrowców o łącznej powierzchni 6 km kwadratowych.
Falowiec został postawiony w innowacyjnej jeszcze na tamte czasy technologii wielkopłytowej, czyli z prefabrykatów. Tak wielki budynek potrzebował odpowiedniego logistycznego podejścia do budowy: oddawany był do użytku w czterech turach. Pierwszym segmentem użytkowanym przez mieszkańców była część bloku od ulicy Prezydenta Lecha Kaczyńskiego (niegdyś ulicy Dąbrowszczaków).
Cały budynek ma kształt delikatnego łuku, co można najlepiej dostrzec na zdjęciach z lotu ptaka. Każdy z czterech segmentów ustawiony jest względem sąsiadującego pod kątem 165 stopni. Kilka dekad temu można było przespacerować się wzdłuż całego budynku po jednej z umieszczonych na zewnątrz galerii. Obecnie nie jest to możliwe ze względu na wprowadzone zmiany, z których najważniejszymi są ścianki oddzielające poszczególne klatki schodowe.
Mieszkania w falowcu mają zbliżony układ: od strony galerii (czy również klatek schodowych) położone są kuchnie, natomiast pokoje dzienne z balkonami znajdują się od strony południowej.
Najlepszym widokiem mogą się cieszyć mieszkańcy najwyższych pięter: z ich okien widać Bałtyk, a jeśli pogoda sprzyja, to nawet cały Hel.
Jaka jest przyszłość falowców?
Bloki z wielkiej płyty mają się w całej Polsce całkiem dobrze i nie wygląda na to, aby ktokolwiek planował ich wyburzenie. Można się spierać co do jakości budownictwa czy estetyki, jednak prawdą jest, że w efektywny sposób zapewniają dach nad głową wielu tysiącom rodzin.
Zamiast zastanawiać się nad ich pozbyciem się z miejskiego krajobrazu, poszukiwane są drogi do lepszego wkomponowania tych budynków w tkankę miejską. W przypadku gdańskiego falowca taką próbę podjął Adrian Mania, młody projektant.
Jego koncepcja "Białych falowców" narodziła się z potrzeby odpowiedzenia na problem modernistycznych budynków tak popularnych nad Wisłą. Nie jest tajemnicą, że wiele osiedli wielkopłytowych jest w dość kiepskim stanie technicznym, a jeśli nawet zapewniają komfortowe mieszkanie, to ich kolejne renowacje oszpecają je z zewnątrz jaskrawymi elewacjami.
Te minusy mogą nam przesłaniać plusy kompleksów modernistycznych budynków. Jednym z nich jest chociażby to, że w przeciwieństwie do współcześnie stawianych osiedli wielorodzinnych, mają one dobrze przemyślane strefy zielone i publiczne, przeznaczone do relaksu.
Mania postanowił podkreślić ten atut falowców poprzez "przemalowanie" ich w programie graficznym na biało. Efekt jest wyjątkowo interesujący i pokazuje, jak wielki potencjał drzemie w kilkudziesięcioletnich budynkach.
Falowiec w Gdańsku staje przed wyzwaniami związanymi z modernizacją i dostosowaniem do współczesnych standardów. Jednak jego unikalna architektura i możliwości tkwiące w przestrzeni publicznej wokół niego dają nadzieję na nowe, ciekawe rozwiązania, które pozwolą budynkowi zachować blask i funkcjonalność na kolejne dekady.
KO
