Reklama

Szczególne terminy odliczania podatku naliczonego

Ustawodawca w przepisie art.86 ust.10 ustawy o VAT, sformułował ogólne zasady odliczania podatku naliczonego przez podatników VAT. W myśl tego przepisu prawo do obniżenia kwoty podatku należnego powstaje co do zasady w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę albo dokument celny (z licznymi zastrzeżeniami wymienionymi w tym przepisie).

W zasadzie jednak podatnik ma trzy okresy rozliczeniowe (miesiące bądź kwartały) na odliczanie podatku naliczonego z otrzymanej faktury lub dokumentu celnego. Jeżeli bowiem podatnik nie dokona obniżenia kwoty podatku należnego w terminach określonych w art. 86 ust. 10, może obniżyć kwotę podatku należnego w deklaracji podatkowej za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych (art. 86 ust. 11 ustawy o VAT).

Reklama

W wielu przypadkach zasady ogólne dokonywania odliczenia podatku nie mają jednak zastosowania. Sytuacje, w których odliczenie następuje na zasadach szczególnych, omówione zostaną w dalszej części opracowania.

1. Rozporządzanie towarami jak właściciel

Samo dysponowanie fakturą VAT dokumentującą nabycie nie jest wystarczającą przesłanką do odliczenia podatku naliczonego określonego w tej fakturze. Aby móc skorzystać z prawa do odliczenia VAT, należy przestrzegać zasady, iż prawo do odliczenia podatku, w przypadku otrzymania faktury przed nabyciem prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, albo przed wykonaniem usługi, powstaje dopiero z chwilą nabycia prawa do rozporządzania towarem lub z chwilą wykonania usługi.

Warunek wykonania usługi nie musi jednak być spełniony w przypadku usług, dla których ustawodawca określił w sposób szczególny moment powstania obowiązku podatkowego, tj. w przypadkach określonych w art. 19 ust. 13 pkt 1, 2, 4, 7, 9-11 ustawy o VAT.

Przykład

W dniu 26 sierpnia 2011 r. podatnik otrzymał fakturę dokumentującą czynsz z tytułu umowy najmu. Termin płatności wyznaczony jest na 9 września 2011 r. Niezależnie od tego, że usługa nie została jeszcze wykonana, podatnik już w rozliczeniu za sierpień 2011 r. (miesiąc otrzymania faktury) ma prawo do odliczenia wynikającego z niej podatku VAT, ponieważ dla umów najmu moment powstania obowiązku podatkowego ma miejsce z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty, nie później jednak niż z upływem terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze.

Zasady tej nie stosuje się również w przypadku, gdy nabycie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel lub wykonanie usługi następuje przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy.

Uwaga

W przypadku gdy podatnik w jednym miesiącu otrzyma fakturę, a prawo do dysponowania towarem jak właściciel (lub wykonanie usługi) nabędzie w kolejnym miesiącu, lecz przed terminem do złożenia deklaracji za miesiąc otrzymania faktury - podatek naliczony może być rozliczony już w deklaracji za miesiąc otrzymania faktury.


2. Termin odliczenia VAT z faktur za media

W niektórych przypadkach szczególny moment powstania obowiązku podatkowego wiąże się również ze szczególnymi zasadami odliczania podatku naliczonego przez nabywcę towarów i usług. Tak jest w przypadku tzw. usług powszechnych, do których należą m.in.:

  • dostawa energii elektrycznej i cieplnej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego,
     
  • usługi telekomunikacyjne i radiokomunikacyjne,
     
  • usługi w zakresie rozprowadzania wody i gospodarki ściekami oraz wywozu i unieszkodliwiania odpadów, usługi sanitarne i pokrewne.

Prawo do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury dokumentującej nabycie mediów, na podstawie art. 86 ust. 10 pkt 3 ustawy o VAT powstaje w rozliczeniu za okres, w którym przypada termin płatności, jeżeli faktura zawiera informację jakiego okresu dotyczy.

Termin odliczenia związany jest więc wyłącznie z terminem płatności określonym na fakturze. Nie ma w tym przypadku znaczenia ani data wystawienia faktury, ani data jej otrzymania. Przy czym niewątpliwie podatnik musi dysponować fakturą, aby móc ją rozliczyć. Nie jest również istotny termin, w którym podatnik uregulował należność wynikającą z faktury. Jeżeli jednak podatnik nie dokonał odliczenia w powyższym terminie, może to uczynić w rozliczeniu za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych. Wynika to z art. 86 ust. 11 tej ustawy. Zatem przy usługach powszechnych podatnik ma trzy okresy na skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego.

Przykład

Podatnik otrzymuje co miesiąc fakturę VAT za usługi telekomunikacyjne z terminem płatności określonym na 15. dzień każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. We wrześniu 2011 r. otrzymał fakturę dokumentującą świadczone usługi za sierpień. Termin płatności przypada na dzień 15 września 2011 r. Podatek naliczony z tej faktury podatnik może odliczyć w rozliczeniu za wrzesień, październik bądź listopad 2011 r.

Przy fakturze zbiorczej za media, wystawianej za kilka okresów rozliczeniowych, w przypadku gdy do każdego z nich został przypisany osobno termin płatności, podatek naliczony powinien być rozliczony także osobno, z uwzględnieniem poszczególnych terminów płatności wynikających z tej faktury.

Może się również zdarzyć sytuacja, że termin płatności nie zostanie określony na fakturze oraz nie będzie zawarta w niej informacja, jakiego okresu dotyczy. W ustawie o VAT odniesiono się wyłącznie do sposobu rozliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury za media, która określa termin płatności. Zatem gdy nie określono terminu płatności na fakturze, należy stosować ogólne zasady odliczania podatku naliczonego.


3. Odliczenie podatku naliczonego od importu

Podatnik ma prawo do odliczenia podatku od importu usług za ten okres, w którym powstał obowiązek podatkowy w podatku należnym (art. 86 ust. 10 pkt 2 ustawy o VAT). Dokonując importu usług podatnik wystawia fakturę wewnętrzną, w której wykazuje kwotę podatku i podatek wynikający z tej faktury rozlicza w deklaracji jako podatek należny. Jednocześnie jednak kwotę tę wpisuje w deklaracji jako podatek naliczony podlegający odliczeniu. Ogólna zasada odliczania VAT pozwala także podatnikom na skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego z tytułu importu usług w rozliczeniu za jeden z dwóch następnych okresów rozliczeniowych.

Przykład

Usługa budowlana wykonana została przez podatnika z Niemiec na rzecz polskiego podatnika VAT w maju 2011 r. Należność z tytułu wykonanej usługi polski podatnik uregulował w czerwcu 2011 r. Obowiązek podatkowy z tytułu importu usług stosownie do art. 19 ust. 19 ustawy o VAT, powstał zatem w czerwcu 2011 r. i w rozliczeniu za ten miesiąc miał on również prawo do wykazania podatku naliczonego. Gdyby podatku tego nie odliczył w rozliczeniu za czerwiec 2011 r., mógł to uczynić w rozliczeniu za jeden z dwóch następnych miesięcy.

Takie same zasady odliczania podatku naliczonego, jak przedstawione powyżej, obowiązują w przypadku odliczania kwot podatku z tytułu importu towarów, który rozliczany jest zgodnie z art. 33a i 33b ustawy o VAT. Odliczenie następuje tu - zgodnie z art. 86 ust. 10 pkt 2a i 2b - w rozliczeniu za okres, w którym powstał obowiązek podatkowy w podatku należnym od rozliczanego w ten sposób importu towarów.


4. Podatek wynikający ze spisu z natury

Odliczenie podatku naliczonego od zakupów dokonanych przed utratą lub rezygnacją z prawa do zwolnienia z VAT jest możliwe wyłącznie za zgodą naczelnika urzędu skarbowego. Odliczenia podatku naliczonego na mocy art. 86 ust. 10 pkt 4 ustawy o VAT można dokonać nie później niż w rozliczeniu za okres, w którym dokonano spisu. Należy jednak pamiętać, że także i w tym przypadku zastosowanie znajduje przepis art. 86 ust. 11 ustawy o VAT, co oznacza, że podatnik ma również prawo do odliczenia VAT w jednym z dwóch następnych okresów rozliczeniowych. Podstawą dokonania odliczenia jest sporządzony przez podatnika spis z natury zapasów towarów posiadanych w dniu przekroczenia limitu uprawniającego do zwolnienia z VAT. Spis mogą sporządzić też podatnicy, którzy dobrowolnie rezygnują z przysługującego im prawa do zwolnienia podmiotowego.

Przykład

Ze względu na przekroczenie kwoty obrotów uprawniającej do korzystania ze zwolnienia z VAT, od dnia 1 września 2011 r. Jan K. zarejestrował się jako podatnik VAT czynny. Jan K. sporządził spis z natury i zwrócił się z wnioskiem do naczelnika urzędu skarbowego o umożliwienie dokonania odliczenia podatku naliczonego określonego w spisie z natury.

Jeżeli podatnik otrzyma zgodę naczelnika urzędu skarbowego na odliczenie podatku naliczonego określonego w spisie z natury przed terminem złożenia deklaracji VAT za wrzesień, kwotę podatku naliczonego określonego w spisie z natury, będzie mógł rozliczyć już w deklaracji za wrzesień 2011 r. Odliczenie może również nastąpić w deklaracji za październik lub listopad 2011 r.


5. Odliczanie VAT przez małych podatników rozliczających się metodą kasową

Kasowa metoda rozliczeń polega na tym, że obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług będzie powstawał nie według zasad ogólnych, ale z dniem uregulowania całości lub części należności, nie później jednak niż 90. dnia od dnia wydania towaru lub wykonania usługi (art. 21 ust. 1 ustawy o VAT). Jeżeli więc należność nie zostanie uregulowana w ciągu 90 dni od dnia wydania towaru lub wykonania usługi, obowiązek podatkowy powstawał będzie owego 90. dnia. Natomiast wcześniejsze uregulowanie całości lub części należności powodować będzie powstanie obowiązku podatkowego w tej części.

Mali podatnicy rozliczający się metodą kasową w sposób szczególny dokonują również rozliczenia podatku naliczonego. Zgodnie z art. 86 ust. 16 ustawy o VAT mogą oni obniżyć kwotę podatku należnego o podatek naliczony, dopiero w rozliczeniu za kwartał, w którym:

  • uregulowali całą należność wynikającą z otrzymanej od kontrahenta faktury;
     
  • dokonali zapłaty podatku wynikającego z dokumentu celnego, z uwzględnieniem kwot wynikających z decyzji celnych

- nie wcześniej jednak niż z dniem otrzymania faktury lub dokumentu celnego.

Tak samo więc jak w przypadku podatku należnego, gdzie obowiązek podatkowy został związany z uregulowaniem należności przez kontrahenta, tak przy podatku naliczonym możliwość jego odliczenia została związana z uregulowaniem należności przez podatnika. Należy zwrócić uwagę, iż zarówno w odniesieniu do podatku należnego, jak i podatku naliczonego nie ma mowy o otrzymaniu lub uiszczeniu zapłaty, lecz o uregulowaniu należności, co wskazuje, iż chodzi tu o wszystkie sposoby wygaśnięcia należności w tym np. o potrącenie. Przy czym o ile obowiązek podatkowy w podatku należnym na pewno powstanie (choć odsunięty w czasie), nawet gdy kontrahent nie ureguluje swojej należności, o tyle brak uregulowania należności przez podatnika uniemożliwia mu dokonanie odliczenia.

Przykład

Mały podatnik, korzystający z kasowej metody rozliczeń, w marcu 2011 r. zakupił towar. Za towar ten jednak zapłacił dopiero we wrześniu 2011 r. W tej sytuacji podatnik będzie miał prawo do odliczenia podatku naliczonego w rozliczeniu za trzeci kwartał 2011 r. - tj. za kwartał, w którym dokonał zapłaty.

Podstawowym warunkiem nabycia prawa do odliczenia podatku naliczonego przez małego podatnika rozliczającego się z podatku VAT metodą kasową jest więc uregulowanie całej należności wynikającej z otrzymanej od kontrahenta faktury bądź dokonanie zapłaty podatku wynikającego z dokumentu celnego, z uwzględnieniem kwot wynikających z decyzji celnych. Odliczenie nie może nastąpić jednak wcześniej niż z dniem otrzymania faktury lub dokumentu celnego.

Odliczenie podatku naliczonego przez podatnika rozliczającego się metodą kasową może nastąpić bądź w rozliczeniu za okres, w którym ureguluje należność wynikającą z faktury, z której podatek chce odliczyć, albo też w rozliczeniu za jeden z dwóch następnych okresów.


6. Otrzymanie korekty faktury VAT - kiedy odliczyć VAT?

W przypadku gdy nabywca towaru lub usługi otrzymał korektę faktury, obniżającą bądź podstawę opodatkowania bądź też sam podatek VAT, jest on obowiązany do zmniejszenia kwoty podatku naliczonego w rozliczeniu za okres, w którym tę korektę faktury otrzymał. Zasada ta określona została w przepisie art. 86 ust. 10a ustawy o VAT.

Przykład

Podatnik w dniu 2 września 2011 r. otrzymał fakturę korygującą, dokumentującą uzyskany rabat z tytułu transakcji dokonanej w lipcu 2011 r. Podatnik potwierdził odbiór faktury korygującej i ujął ją w rozliczeniu za wrzesień 2011 r.

Powołany wyżej przepis art. 86 ust. 10a zawiera również uregulowanie, zgodnie z którym, jeżeli podatnik nie obniżył kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego określonego w fakturze, której korekta dotyczy, a prawo do takiego obniżenia mu przysługuje, zmniejszenie kwoty podatku naliczonego uwzględnia się w rozliczeniu za okres, w którym podatnik dokonuje tego obniżenia.

Przykład

Podatnik we wrześniu br. otrzymał fakturę korygującą obniżającą VAT naliczony do faktury wystawionej i otrzymanej w sierpniu. Przez niedopatrzenie podatnik nie odliczył w rozliczeniu za sierpień podatku VAT z faktury pierwotnej. Otrzymaną korektę rozliczy więc łącznie z fakturą pierwotną w deklaracji za wrzesień lub październik br.


7. Rozliczenie podatku naliczonego w drodze korekty deklaracji

Mimo niezwykle korzystnego dla podatników, bo aż trzymiesięcznego ogólnego terminu na odliczenie podatku naliczonego, zdarzają się w praktyce sytuacje, w których podatnik z różnych względów w ustawowym terminie nie dokonał odliczenia.

Zgodnie z art. 86 ust. 13 ustawy o VAT, w sytuacji gdy podatnik nie dokonał obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w wynikającym z przepisów terminie, może on obniżyć kwotę podatku poprzez dokonanie korekty deklaracji podatkowej za okres, w którym wystąpiło prawo do obniżenia podatku należnego, nie później jednak niż w ciągu 5 lat licząc od początku roku, w którym wystąpiło prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Przykład

Podatnik nabył towar w styczniu 2011 r. Zgubił jednak fakturę VAT dokumentującą to nabycie i nie odliczył podatku naliczonego z faktury ani w deklaracji za styczeń, ani też za luty i marzec 2011 r. Porządkując dokumenty odnalazł fakturę we wrześniu 2011 r. Może więc odliczyć podatek naliczony poprzez korektę deklaracji za okres, w którym przysługiwało mu prawo do odliczenia podatku naliczonego. W tym przypadku korektę taką może złożyć do końca 2015 r. (5 lat licząc od początku roku, w którym wystąpiło prawo do odliczenia).

Pamiętać przy tym należy, że przy dokonywaniu korekty deklaracji, należy mieć na względzie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) dotyczące korekt.


Poradnik VAT Nr 18 z dnia 2011-09-20

GOFIN podpowiada

Dowiedz się więcej na temat: okres | podatek | VAT | tym | podatkach

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Strona główna INTERIA.PL

Polecamy

Dziś w Interii

Raporty specjalne

Finanse / Giełda / Podatki
Bądź na bieżąco!
Odblokuj reklamy i zyskaj nieograniczony dostęp do wszystkich treści w naszym serwisie.
Dzięki wyświetlanym reklamom korzystasz z naszego serwisu całkowicie bezpłatnie, a my możemy spełniać Twoje oczekiwania rozwijając się i poprawiając jakość naszych usług.
Odblokuj biznes.interia.pl lub zobacz instrukcję »