- Potrzeby mieszkaniowe Polaków są różne. Niektórzy potrzebują mieszkania na własność, są już do tego gotowi, mogą zaciągnąć kredyt. Jest też duża grupa osób, które czekają jeszcze z decyzją o zakupie mieszkania bądź na przykład nie mają zdolności kredytowej, ale potrzebują własnego kąta i chcą je po prostu wynająć. Jednocześnie mamy około 1,8 mln pustostanów, czyli takich mieszkań, które mogłyby służyć do tego, żeby zaoferować tanie mieszkania na wynajem.
Zobacz również:
- Program rządowy, który właśnie został wpisany oficjalnie do wykazu prac rządowych, zakłada rozwój Społecznych Agencji Najmu (SAN), czyli pośredniczących podmiotów, które z jednej strony będą mieć narzędzia i finansowe możliwości, żeby wciągnąć mieszkania z rynku pod wynajem, a z drugiej strony zaopatrzyć je w dodatkowe usługi, na przykład opiekuńcze, jak asystentury czy inne formy wsparcia, które są potrzebne rodzinie czy danej osobie, żeby mogła samodzielnie mieszkać i płacić za czynsz. Program, nad którym pracowałam przez ostatni rok jest bardzo innowacyjny, bo łączy politykę społeczną z polityką mieszkaniową. To jest nierozerwalne. Ludzie, żeby samodzielnie mogli funkcjonować, muszą mieć najpierw mieszkanie i to na przystępnych warunkach - tłumaczy Agnieszka Ścigaj.
Program skierowany jest na przykład dla młodych małżeństw, których nie stać na kredyt, osób z niepełnosprawnościami, seniorów, którzy potrzebują wsparcia. Jak podkreśla, do tego by te mieszkania po pierwsze zaadaptować, a po drugie przeznaczyć na wynajem, samorządy potrzebują partnera lokalnego, który będzie pośrednikiem społecznym.
- Program zakłada, że na początku powstanie około 50 społecznych agencji najmu, ale to już będzie zależało od samorządów. Każda z nich, żeby mogła spokojnie funkcjonować, powinna mieć minimum 40-50 mieszkań w swoim zarządzaniu - tłumaczy minister.
Mieszkania na wynajem po stawkach niższych od rynkowych
Jak wyjaśnia, to nie jest program skierowany do osób o najniższych dochodach, bo dla nich są mieszkania komunalne i socjalne, ale dla tych, którzy jeszcze nie mają zdolności kredytowej, a chcą mieszkać samodzielnie.
To między innymi szansa dla samotnych rodziców, bo tej grupie najtrudniej wynająć mieszkania na wolnym rynku ze względu na przepisy o ochronie lokatorów, które budzą obawy właścicieli lokali.
O ile te mieszkania będą tańsze od stawek czysto rynkowych?
- To też będzie zależało od lokalnych stawek, ale zwiększenie tej oferty spowoduje, że czynsze będą relatywnie niskie. Oczywiście w dużych miastach pewnie będą relatywnie wyższe, ale mnóstwo mniejszych miejscowości oferujących pracę, miejsca dla dzieci w szkołach, przedszkolach, to czego brakuje w dużych miastach, będzie dzięki temu mogło sprowadzić do siebie takie rodziny, które szukają mieszkania i pracy poza dużymi ośrodkami miejskimi - wyjaśnia Agnieszka Ścigaj.
Będą zachęty do udostępnienia pustostanów pod wynajem
Zobacz również:
Zasady odpłatności za te mieszkania będzie ustalać agencja najmu, która powołana będzie uchwałą rady gminy. Jednocześnie są zachęty rządowe do udostępniania mieszkań pod wynajem. - Osoba, która na co najmniej 5 lat odda w dzierżawę Społecznej Agencji Najmu swoje własne mieszkanie bądź dom jednorodzinny, nie będzie płacić od tego podatku. Po drugie, agencja najmu będzie mogła korzystać z funduszu dopłat na częściowe pokrywanie czynszu w momencie, kiedy sytuacja rodziny się pogorszy, na przykład w związku z utratą pracy albo zmianą sytuacji rynkowej - wyjaśnia autorka tej koncepcji.
Społeczne Agencje Najmu będą pośrednikami i wsparciem dla samorządów
Program bazuje więc na mieszkaniach, które już są, chodzi głównie o pustostany często niewykorzystywane przez lata. Jak tłumaczy Agnieszka Ścigaj, SAN mogą korzystać z funduszu dopłat na drobne remonty, do 150 tys. zł. To dodatkowa zachęta, bo właściciel takiego mieszkania, jeśli przekaże je do wynajmu w ramach SAN, podniesie jego standard i wartość.
SAN będzie też oferował inną pomoc, na przykład doradztwo zawodowe czy wsparcie psychologiczne, tak by czuwać nad sytuacją rodziny. Chodzi o to, żeby w trudnej sytuacji nie czekać aż przestanie płacić czynsz w wyniku pogłębienia problemów, ale pomagać w podtrzymaniu płynności finansowej.
- O ile w przypadku mieszkań socjalnych, komunalnych jest bardzo wysoki odsetek niepłacących czynszu, to zagraniczne doświadczenia takich programów pokazują wypłacalność na poziomie 90 proc.
Rozmawiała Monika Krześniak-Sajewicz
