Od 1 marca 2026 r. w Kościele katolickim w Polsce zaczną obowiązywać nowe przepisy umożliwiające nakładanie kar finansowych za przestępstwa kanoniczne. Sankcje będą mogły być stosowane zarówno wobec duchownych, jak i świeckich pełniących funkcje kościelne. To efekt nowelizacji Kodeksu prawa kanonicznego z grudnia 2021 r., wprowadzonej przez papieża Franciszka, która przywróciła do systemu prawa kościelnego grzywny oraz możliwość pozbawienia duchownych wynagrodzenia.
Nowe kary finansowe w Kościele. Zaczną obowiązywać 1 marca
Szczegółowe zasady wymierzania kar przyjęła Konferencja Episkopatu Polski podczas 402. Zebrania Plenarnego w Gdańsku 14 października 2025 r. - przypomina goniec.pl. Dekret z 26 stycznia 2026 r. uzyskał zgodę Dykasterii ds. Biskupów oraz zgodę na promulgację. Jak poinformowało biuro prasowe Episkopatu, nowe regulacje wchodzą w życie 1 marca.
Podstawą ustalania wysokości grzywny będzie minimalne miesięczne wynagrodzenie brutto obowiązujące w dniu wymierzenia kary. Minimalna sankcja wyniesie połowę tej kwoty, a maksymalna jej dwudziestokrotność. Przy obecnej płacy minimalnej na poziomie 4806 zł brutto oznacza to grzywny od 2403 zł do 96 120 zł.
Regulacje przewidują również możliwość pozbawienia całości lub części wynagrodzenia kościelnego. Jednocześnie zastrzeżono, że kara "nie może pozbawiać ukaranego środków koniecznych do godziwego utrzymania, to jest odpowiadających kwocie wolnej od zajęcia komorniczego przewidzianej w przepisach prawa polskiego, obowiązujących w dniu wymierzenia kary" - czytamy w komunikacie.
Dekret obejmie wszystkich pracowników Kościoła. Co stanie się ze środkami z grzywien?
Nowe sankcje obejmą wszystkich pełniących obowiązki w strukturach kościelnych, zarówno księży, jak i osoby świeckie zatrudnione w parafiach czy innych instytucjach kościelnych. Kary będą mogły być nakładane za przestępstwa kanoniczne popełnione w czasie wykonywania obowiązków.
Do przestępstw kanonicznych należą m.in. apostazja i herezja. Kodeks przewiduje też sankcje za aborcję, profanację Najświętszego Sakramentu, naruszenie tajemnicy spowiedzi czy symonię. Odpowiedzialność grozi również za fałszowanie dokumentów kościelnych, niewłaściwe zarządzanie majątkiem oraz pobieranie nieuprawnionych opłat za sakramenty.
Dekret precyzuje, że organ wymierzający karę określi podmiot, na którego rzecz ukarany ma wpłacić zasądzoną kwotę, zgodnie z celami kościelnymi. Środki z grzywien mają być przeznaczane na wskazane cele w ramach działalności Kościoła.
Jak podkreślają przedstawiciele Kościoła, nowe przepisy mają wzmocnić system odpowiedzialności i dyscypliny wewnętrznej, a jednocześnie wprowadzić jasne i przejrzyste zasady finansowych konsekwencji za naruszenia prawa kanonicznego.
