System kaucyjny ruszył w Polsce 1 października. W teorii to proste: kupujemy napój w butelce objętej systemem, przy kasie płacimy za niego kaucję, a gdy puste opakowanie oddamy, możemy odzyskać pełną jej kwotę. A co dzieje się z kaucją, gdy butelki jednak nie oddamy?
Kto zarabia na niezwróconej kaucji w systemie kaucyjnym?
Rząd chce osiągnąć skuteczność systemu kaucyjnego na poziomie 90 proc., jednak dopiero po kilku latach funkcjonowania. W pierwszych miesiącach wielokrotnie zdarzy się, że butelki nie trafią ponownie do obiegu, a kaucja nie zostanie przez klienta odebrana. Wówczas pieniądze te otrzyma operator systemu kaucyjnego, jednak nie będą stanowić jego przychodu:
"To też jest przedmiotem fake newsów. Operatorzy prowadzą swoją działalność non-profit. Nie zarabiają na tym systemie. Są przedstawicielami producentów, bo taki status muszą mieć" - przypomniała minister klimatu i środowiska, Paulina Hennig-Kloska w TVN24.
Szacuje się, że co roku przychody osiągnięte w ramach systemu kaucyjnego wyniosą 1,5 mld zł. To pieniądze pochodzące z:
- nieodebranych kaucji,
- opłat od producentów,
- zebranych surowców.
Przychody te nie trafią jednak do kieszeni operatorów: "Wszystkie przychody, jakie osiągają (...) mają iść na koszty funkcjonowania i rozbudowę systemu" - mówił w Zielonej Interii Andrzej Gantner z Polskiej Federacji Producentów Żywności Związku.
System kaucyjny to spore koszty. Za to płacą operatorzy
Koszty systemu kaucyjnego nie będą jednak niskie. Operatorzy odpowiadają za odbiór i transport odpadów, liczenie opakowań czy kontrolę przedsiębiorców. Z czasem będą musieli serwisować maszyny do zwrotu opakowań i ponosić koszty recyklingu i utylizacji zebranych surowców.
Należy się zatem spodziewać, że w sporej części przychody z nieodebranych kaucji przeznaczone zostaną na pensje pracowników operatorów. Ewentualne nadwyżki przychodów mają być przeznaczane na kolejne inwestycje w system kaucyjny: nowe butelkomaty, kampanie edukacyjne, szkolenia.
Zezwolenie na prowadzenie systemu kaucyjnego otrzymało obecnie siedem podmiotów:
- Zwrotka S.A.
- Polka S.A.
- OK Operator Kaucyjny S.A.
- Eko-Operator S.A.
- Reselekt S.A.
- Kaucja.pl - Krajowy System Kaucyjny S.A.
- Polski System Kaucyjny S.A.
Resort klimatu szacuje, że w pełni system kaucyjny w Polsce zacznie działać od połowy 2026 roku. Do końca bieżącego roku w sklepach kupimy jeszcze przede wszystkim napoje w butelkach nieobjętych systemem.
