W dniach 9 i 10 marca 2026 roku, podczas 18. edycji Forum Gospodarczego TIME, eksperci z różnych sektorów biznesu, nauki i administracji dyskutowali nad przyszłością cyfrowej gospodarki w naszym kraju w mocno ostatnio zmienionych realiach geopolitycznej i militarnej natury. Ich wnioski są jednoznaczne: Europa, w tym Polska, musi postawić na zwiększenie suwerenności technologicznej, umocnienie telekomunikacji jako krwioobiegu gospodarki, modernizację energetyki, przeciwdziałać monopolom technologicznych gigantów, chronić suwerenność danych i wspierać konkurencyjność.
Wicepremier, minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski podkreślił znaczenie strategicznej wizji budowy cyfrowej niezależności Polski jako fundamencie bezpieczeństwa państwa do 2035 roku. Polska ma budować własne fabryki AI oraz odtwarzać potencjał w produkcji półprzewodników. W kontekście politycznym i prawnym istotne jest przesunięcie unijnych środków po 2028 roku z polityki spójności na bezpieczeństwo i suwernność technologiczną (program SAFE). Biznes musi przygotować się na priorytetyzację bezpieczeństwa nad ceną oraz planowanie w perspektywie 10-letniej. Rząd deklaruje wsparcie dla rodzimego kapitału i rozbudowę rządowej chmury obliczeniowej, co ma zapewnić realną władzę nad danymi i technologią 6G.
Prezes UKE Przemysław Kuna podkreślił ewolucję postrzegania infrastruktury - dziś bezpieczeństwo to przede wszystkim ciągłość usług i zaufanie obywateli do sieci. Nieoczywistym, a przełomowym krokiem jest unikalne w skali Europy porozumienie czterech największych operatorów o roamingu krajowym w sytuacjach kryzysowych (np. powodzi). W kontekście biznesowym i prawnym UKE deklaruje swoją rolę jako "adwokata rynku", zapowiadając wsparcie dla operatorów w obliczu nowych legislacji oraz ochronę inwestycji w 5G i światłowody. Regulator stawia na partnerstwo zamiast restrykcji, uznając telekomunikację za kluczowy "nerw państwa", niezbędny dla funkcjonowania bankowości czy systemu KSeF. Piotr Mieczkowski, członek zarządu KIGEiT, skoncentrował swoje wystąpienie na opisie przyczyn utraty, stanie obecnym i wnioskach dotyczących zwiększenia suwerenności technologicznej Polski i Europy. Niezbędne jest odzyskanie kontroli nad technologią poprzez uruchomienie dźwigni zamówień publicznych, wzorem USA (model DARPA). Nieoczywistym postulatem jest powrót do dyskusji o "fair share" - mechanizmie pozyskiwania środków od globalnych platform (OTT) na rzecz rozwoju infrastruktury telekomunikacyjnej. W wymiarze biznesowym i politycznym ostrzegł przed "sovereign washingiem", czyli pozorowaną suwerennością chmurową. Przyszłość biznesu zależy od budowy europejskiego rynku kapitałowego, który zapobiegnie ucieczce innowacyjnych firm na giełdę NASDAQ.
Postuluje się odejście od "prawa tworzonego na bazie rolek" na rzecz merytorycznego dialogu z izbami gospodarczymi oraz wspieranie rodzimego kodu (public money, public code).
Podsumowanie wielu sesji i debat eksperckich
Uczestniczyło w nich kilkadziesiąt osób z grona firm telekomunikacyjnych, energetycznych, izb gospodarczych, kilku ministerstw, kancelarii prawnych, uczelni i instytutów badawczych, fundacji, firm audytorskich itd. Sygnalizujemy najważniejsze z wypracowanych wniosków:
•Polska musi zdefiniować własną suwerenność technologiczną.
•Przyszłość zależy od odejścia od modelu imitacyjnego na rzecz innowacji opartych na wiedzy ekonomicznej. Potrzebujemy silnych instytucji i stabilnego prawa (Good Governance) jako fundamentu wyjścia z pułapki średniego dochodu. Kluczowe jest długofalowe planowanie zmian regulacyjnych w perspektywie 2030 roku, aby stworzyć ekosystem sprzyjający rodzimym technologiom i uniknąć cyfrowej zależności.
•W UE uchwalono ponad 100 aktów prawnych (m.in. AI Act, Data Act), które w 90% kształtują polskie prawo cyfrowe. W kontekście biznesowym i prawnym nadchodzi era "Digital Omnibus", mająca uprościć gąszcz przepisów i wprowadzić zasadę proporcjonalności dla MŚP. Polska stoi przed wyzwaniem powołania nowych regulatorów, by uniknąć paraliżu decyzyjnego. Trzeba odejść od sztywnej legislacji na rzecz koregulacji (współpracy branży z urzędami) oraz wzmocnić polski lobbing w Brukseli, by realnie wpływać na unijne standardy przed ich ostatecznym uchwaleniem.
•Brakuje czasu - suwerenność technologiczną musimy osiągnąć do 2030 roku, co wymaga przejścia z pozycji zależnej do podmiotowej. Nieoczywistym wyzwaniem jest brak jednolitej definicji suwerenności, co paraliżuje procesy zakupowe i zamówienia publiczne, gdzie obecnie dominują dostawcy spoza UE (16 na 20 firm z USA). Trzeba na nowo zdefiniować standard "Made in Europe".
•Ochrona infrastruktury technicznej wobec nowych wyzwań oznacza m.in. kluczową rolę łączności i wymiany informacji między sektorami energetycznym, telekomunikacyjnym i paliwowym. Niedostateczny jest poziom współpracy, potrzebujemy lepszej koordynacji między operatorami infrastruktury krytycznej i państwem.
•Suwerenność cyfrowa to zdolność państwa do autonomicznego kontrolowania własnego ekosystemu, co wymaga odpornej infrastruktury (światłowody, 5G, 6G) i zdywersyfikowanych dostawców. Nieoczywistym wnioskiem jest postulat zmiany podejścia do zarządzania pasmem - nie powinno ono być źródłem dochodu dla budżetu, lecz narzędziem wspierającym rozwój usług.
•Rola regulatora ewoluuje: musi on godzić bezpieczeństwo z konkurencyjnością, unikając izolacjonizmu i protekcjonizmu. Regulator ma działać jak "dobry sędzia sportowy" - im mniej widoczna jego interwencja, tym lepiej funkcjonuje rynek.
• Rynek telekomunikacyjny w Polsce: operatorzy w ostatnich latach zainwestowali w kraju ponad 100 mld zł w rozwój infrastruktury, jednak sektor mierzy się z rosnącymi obciążeniami regulacyjnymi i fiskalnymi oraz nierówną konkurencją ze strony globalnych platform cyfrowych. Są trzy główne bariery niezbędnego rozwoju: nadmierne i skomplikowane regulacje, wysokie obciążenia finansowe oraz trudności w finansowaniu dalszych inwestycji przy niskiej rentowności usług. Niezbędne są uproszczenie i harmonizacja regulacji, wyrównanie warunków konkurencji z platformami cyfrowymi, zmniejszenie obciążeń fiskalnych, lepsze wsparcie inwestycji oraz stworzenie długoterminowej strategii rozwoju suwerenności cyfrowej.
•Niezbędne jest wsparcie krajowych czempionów, aby suwerenność była realną odpornością opartą na lokalnym kontencie i przewidywalnym prawie.
•Polska przeznaczy ponad 25 mld zł na transformację cyfrową w ciągu dwóch lat, w tym 4 mld zł na Fundusz Sztucznej Inteligencji i budowę fabryk AI. Kluczowym projektem biznesowym jest "cyfrowy portfel", a w obszarze bezpieczeństwa priorytetem jest stworzenie jednego punktu zgłaszania incydentów oraz integracja sektora cywilnego z wojskowym w celu przyspieszenia inwestycji.
•Konieczne jest przygotowanie na pełne pokrycie zapotrzebowania na energię prognozowane na 300 TWh w 2045 roku. Nieoczywistym wyzwaniem jest "local content" zarówno w energetyce jądrowej jak i tradycyjnej. W kontekście biznesowym i prawnym akcentuje się potrzebę nowelizacji prawa energetycznego w celu radykalnego przyspieszenia inwestycji. Przyszłość to hybryda centralnego sterowania i naturalnej autoregulacji systemu opartego o Lokalne Obszary Bilansowania (LOB).
•Polski sektor ICT wyróżnia się wysoką jakością, niezawodnością, operatywnością oraz zdolnością do skalowania rozwiązań, jednak jego potencjał nie jest w pełni widoczny globalnie z powodu braku spójnej strategii komunikacyjnej i marketingowej za granicą. Budowanie silnej marki technologicznej Polski wymaga długofalowej, wspólnej strategii administracji, biznesu, nauki i kultury oraz prostego, spójnego przekazu promującego polski potencjał technologiczny.
•Digital Networks Act (DNA) powinno uprościć i ujednolicić regulacje rynku telekomunikacyjnego w Unii Europejskiej. DNA zastępuje skomplikowany system dyrektyw krajowych, wprowadza jednolity rynek, paszporty dla operatorów oraz zezwolenia unijne dla łączności satelitarnej, a także zmniejsza obowiązki raportowe o 20-30% w porównaniu z wcześniejszym kodeksem.
Gala Liderów Cyfryzacji
Podczas uroczystej Gali Liderów Transformacji Cyfrowej, będącej częścią Forum Gospodarczego TIME, przedstawiciele sektora technologii, administracji publicznej i świata nauki spotkali się, aby wspólnie podsumować najważniejsze osiągnięcia w rozwoju cyfrowej gospodarki w Polsce oraz uhonorować instytucje i osoby, które w szczególny sposób przyczyniają się do jej transformacji.
Pierwsze wyróżnienie trafiło do Urzędu Komunikacji Elektronicznej, który w tym roku obchodzi 20- lecie działalności. Regulator rynku został uhonorowany za: "kluczowy wkład w rozwój nowoczesnego, bezpiecznego i konkurencyjnego rynku komunikacji elektronicznej w Polsce". Nagrodę odebrał Prezes UKE Przemysław Kuna.
Drugą Nagrodę Honorową przyznano Sieci Badawczej Łukasiewicz - Instytut Mikroelektroniki i Fotoniki z okazji 60-lecia działalności. Instytut został doceniony za sześć dekad badań i rozwoju w obszarach mikroelektroniki i fotoniki - dziedzinach, które stanowią fundament współczesnych technologii wykorzystywanych m.in. w telekomunikacji, energetyce, medycynie, przemyśle i technologiach kosmicznych. Nagrodę odebrali: Dyrektor Instytutu Piotr Guzdek, Zastępca Dyrektora ds. Badawczych Anna Szerling oraz były Dyrektor Instytutu Piotr Dumania.
W drugiej części oficjalnej gali ogłoszono również wyniki 8. edycji Listy Digital Shapers, która wyróżnia wybitne osobowości cyfrowego świata i nowych technologii w Polsce mające ponadprzeciętny wkład w rozwój gospodarki cyfrowej w naszym kraju. Organizatorem listy Digital Shapers jest Fundacja Digital Poland. Tytuł Digital Shaper to nagroda nazywana w środowisku technologicznym "cyfrowym Oscarem". Przyznawana jest osobom o wyjątkowej odwadze, wizji i determinacji, które wyznaczają kierunki rozwoju technologicznego, promują kompetencje przyszłości oraz tworzą rozwiązania konkurujące na rynkach międzynarodowych. O wyborze laureatów zadecydowała niezależna kapituła Digital Academy licząca w tym roku ponad 260 członków. W tym roku nagrody przyznano 20 osobom w sześciu kategoriach: edukacja cyfrowa, transformacja cyfrowa, innowacje i technologie, inwestycje, wizjoner oraz współpraca.
Rekomendacje dla Polski i Europy
Wszystkie wypracowane na Forum analizy, wnioski i postulaty zostaną wkrótce przedstawione jak co roku w specjalnym pokonferencyjnym raporcie. Ale te najważniejsze wnioski płynące z 18. edycji Forum Gospodarczego TIME są bardzo konkretne i jasne od zaraz: Polska i Europa muszą działać szybko i zdecydowanie, aby odzyskać kontrolę nad swoją suwerenną cyfrową przyszłością i zapewnić bezpieczne funkcjonowanie swoich państw i ich obywateli we współczesnym, niebezpiecznym i nieprzewidywalnym świecie.
