Prawo i Sprawiedliwość, otwiera się w nowym oknie ponownie wygrało wybory parlamentarne w Polsce. Ale w 2023 roku zdobyło mniej procent głosów niż w poprzednich wyborach. Wiele wskazuje na to, że to nie PiS pozostanie przy władzy.
Sztandarowymi projektami dwóch kadencji rządu Zjednoczonej Prawicy były nie tylko świadczenia jak 500 plus , otwiera się w nowym oknieczy dodatkowe emerytury. Reprezentanci rządu i partii rządzącej wielokrotnie podkreślali, jak ogromną rolę w ich polityce odgrywały inwestycje infrastrukturalne w kraju.
Część to projekty już ukończone (w całości lub części) jak przekop Mierzei Wiślanej czy przebudowa lotniska w Radomiu. Część z nich istnieje póki co na papierze - jak CPK czy fabryka polskich samochodów elektrycznych Izera.
W Interii przypominamy najważniejsze z nich. Sprawdziliśmy, czy przysporzyły Prawu i Sprawiedliwości więcej wyborców w miejscach, gdzie planowano lub zrealizowano daną inwestycję. W tym celu porównaliśmy, jakie wyniki w poszczególnych powiatach miały w 2019 oraz 2023 roku PiS i drugi komitet z największą liczbą głosów.
Ostrołęka C. Fortuna wydana na próżno
W Ostrołęce Energa i Enea - spółki Skarbu Państwa - miała wybudować w elektrowni nowy blok węglowy. Pomysł Ostrołęki C był krytykowany od początku jako mało przyszłościowy z związku z koniecznością dekarbonizacji gospodarki.
Decyzję o rozpoczęciu budowy podjęto bez wystarczających informacji co do rentowności projektu. Prace rozpoczęto, ale z finansowania projektu wycofały się zewnętrzne instytucje. Projekt porzucono w 2020 roku. Następnie gotowość zaangażowania się w budowę wyraził Orlen,, otwiera się w nowym oknie o ile nowy blok będzie węglowy, a nie gazowy. Ma on powstać, ale koszty inwestycji będą wyższe, niż zakładano.
Zobacz również:
Prace podjęte przed decyzją o porzuceniu projektu i wymagającą przebudowy zmianą koncepcji pochłonęły olbrzymią kwotę. Najwyższa Izba Kontroli oszacowała ją na ok. 1,37 mld zł.
Nieudana węglowa inwestycja raczej nie przysporzyła Prawu i Sprawiedliwości poparcia w regionie. Chociaż zarówno w Ostrołęce, jak i otaczającym ją powiecie ostrołęckim i w 2019, i w 2023 roku PiS wygrał wybory, to jego wynik się pogorszył.
Poparcie dla PiS spadło z odpowiednio ok. 50 proc. w Ostrołęce i 67 proc. w powiecie w 2019 roku do 41 proc. i 54 proc. w 2023 roku. W Ostrołęce przybyło głosów Koalicji Obywatelskiej. W 2019 roku KO zdobyła 20 proc., a w tym roku 25 procent. W powiecie ostrołęckim drugie miejsce miał w 2019 roku PSL z 12,5 proc., a w tym roku Trzecia Droga z 14 proc. poparcia.
Lotnisko w Radomiu już działa. Wyborców nie przekonało
Lotnisko w Radomiu to jedno z najmniejszych lotnisk w Polsce. Pomysł wartego 800 mln zł remontu nierentownego lotniska był krytykowany zarówno przez politycznych przeciwników Prawa i Sprawiedliwości jak i potencjalnego przewoźnika lotniczego, czyli spółkę Ryanair. Najpopularniejsza linia lotnicza w Polsce głośno mówiła o tym, że nie chce latać z Radomia.
Zobacz również:
Remont jednak przeprowadzono, ale huczne otwarcie lotniska w kwietniu tego roku najwyraźniej nie przekonało głosujących. W 2019 roku w Radomiu PiS zdobył blisko 48 proc. głosów, a w powiecie radomskim - 66 procent. W 2023 roku było to już odpowiednio 40 proc. i 55 procent. Wynik poprawiła za to - chociaż nie w stopniu odpowiadającym spadkom PiS - Koalicja Obywatelska. W 2019 roku uzyskała w Radomiu 28 proc., a w powiecie radomskim 12 procent. W tym roku było to odpowiednio 31 proc. i 16 procent.
Świnoujście czekało na to przez lata. Ale nie wybrało PiS
W 2023 roku otwarto tunel, na który Świnoujście czekało przez lata., otwiera się w nowym oknie W końcu połączono centrum z prawobrzeżem położonego na wyspach miasta. Łączący wyspy Uznam i Wolin tunel ma znacząco polepszyć komunikację drogową w mieście. Na jego otwarciu przemawiał sam Jarosław Kaczyński, otwiera się w nowym oknie, podkreślając, że jest to jedna z najważniejszych inwestycji rządu, którego był wicepremierem.
Mimo, że niektórzy mieszkańcy Świnoujścia na budowę takiego tunelu czekali od urodzenia, jego otwarcie po latach starań nie przysporzyło głosów rządzącym. Zarówno w 2019, jak i w 2023 roku w zachodniopomorskim mieście wygrała Koalicja Obywatelska. W 2019 roku miała tam 33 proc. głosów. W 2023 roku poprawiła wynik i osiągnęła 41 procent. PiS-owi poparcie za to spadło - z 30 proc. w poprzednich wyborach do 26 proc. w obecnych.
Przekop Mierzei Wiślanej. Przez niego PiS stracił przyczółek?
Przekop Mierzei Wiślanej był jedną z najbardziej kontrowersyjnych inwestycji rządu Zjednoczonej Prawicy. Głośno krytykowali go nie tylko ekolodzy (za dużą ingerencję w środowisko naturalne). Pomysłowi obrywało się także za to, że może się okazać rentowny dopiero w bardzo długiej perspektywie czasu. Jak wskazują dane, z połączenia Bałtyku i Zalewem Wiślanym do tej pory korzysta bardzo mało statków., otwiera się w nowym oknie
Zobacz również:
Dodatkowym problemem jest to, że inwestycja cały czas nie jest ukończona. Aby połączenie Bałtyku i portu w Elblągu przez Mierzeję było w pełni żeglowne, potrzeba poszerzenia kanału znajdującego się na terenie miasta. Spór o to, kto ma je sfinansować - rząd czy samorząd - pozostaje nierozstrzygnięty. , otwiera się w nowym oknie
Konflikt mógł być czynnikiem, który doprowadził Prawo i Sprawiedliwość do utraty większości w tej części okręgu. W 2019 roku PiS o włos wygrał w Elblągu z Koalicją Obywatelską (blisko 36 proc. vs. blisko 35 proc. głosów). W 2023 roku zwycięzcą okazała się KO, zyskując prawie 40 proc. poparcia. PiS otrzymał niecałe 35 proc. głosów. Przegrał także, podobnie jak w 2019 roku, w powiecie nowodworskim, na terenie którego położony jest kanał na Mierzei Wiślanej. KO utrzymała tam blisko 41 proc. poparcia. PiS pogorszył wynik - z 34 proc. na 29 procent.
Jaworzno. Blok wadliwy, fabryka Izery tylko na papierze
Bardzo ciekawym przypadkiem jest Jaworzno. To miejsce dwóch dużych inwestycji. Pierwsza z nich to nowy blok węglowy 910 MW w elektrowni Taurona. Przetarg na jego budowę jeszcze za rządów Platformy wygrało Rafako. Budowa rozpoczęła się w 2014 roku i zakończyła już za rządów PiS. Po zakończeniu blok uległ długotrwałej awarii, o co Tauron - spółka Skarbu Państwa - oskarżał Rafako. Spółka wskazywała z kolei, że winien jest Tauron ze względu na złą eksploatację bloku. O zażegnanie konfliktu między spółkami w imieniu Rafako apelował Donald Tusk.
Zobacz również:
W Jaworznie ma powstać także fabryka elektrycznych samochodów Izera. Wizję Polski jako potęgi w produkcji elektryków mocno promował premier Mateusz Morawiecki, otwiera się w nowym oknie. Prace związane z budową fabryki na razie nie ruszyły, a spółka, która ma ją wybudować, do niedawna nie miała jeszcze prawa do gruntów., otwiera się w nowym oknie Krytyczny raport w tej sprawie wydała we wrześniu Najwyższa Izba Kontroli.
Podobnie jak Elbląg, Jaworzno okazało się w niedzielnych wyborach utraconym przyczółkiem PiS. W śląskim powiecie Prawo i Sprawiedliwość wygrało w 2019 roku z prawie 41 proc. głosów nad KO (prawie 32 proc.). W tym roku role się odwróciły - KO zyskała blisko 33 proc. głosów, a partia rządząca - 31 procent.
Baranów przeciwko CPK? Największy spadek poparcia
Pozycję lidera PiS utracił także w dwóch powiatach, na terenie których mieścić ma się mieścić i najbardziej flagowa, i budząca najwięcej kontrowersji inwestycja rządu - Centralny Port Komunikacyjny. Prace budowlane związane z CPK także jeszcze nie ruszyły - chociaż zaczął się już program wywłaszczeń pod jego budowę.
Zobacz również:
Prawu i Sprawiedliwości udało się w 2019 roku wygrać we wszystkich spośród czterech powiatów objętych - według wariantu inwestorskiego - planem inwestycyjnym CPK. Chodzi o powiat grodziski, sochaczewski, warszawski zachodni i żyrardowski. W poprzednich wyborach PiS miał tam odpowiednio 38 proc., 51 proc., 39 proc. i 47 proc. Głosów. W 2023 roku poparcie z każdym z powiatów spadło, odpowiednio do 29 proc., 41 proc., 29 proc. i 36 procent.
Wzrosło z kolei poparcie dla Koalicji Obywatelskiej. W 2019 roku w powiecie grodziskim miała niecałe 29 proc., w sochaczewskim - 20 proc., w warszawskim zachodnim - 33 proc., a w żyrardowskim - 23 procent. W 2023 roku było to już odpowiednio 36 proc., 23 proc., 37 proc. i 30 procent. KO odebrała więc PiS palmę pierwszeństwa w grodziskim i warszawskim zachodnim.
Sprawdziliśmy także, jak wygląda poparcie dla rządzącej partii w gminie Baranów, gdzie ma się mieścić lotnisko będące częścią CPK. To największy spadek poparcia, jaki odnotowaliśmy - z 56 proc. w 2019 roku do 10 proc. w tym roku, czyli 16 punktów procentowych. KO w tym samym czasie przybyło wyborców: poprawili wynik z 14 proc. do 23 procent.
