Jak opisuje money.pl w przypadku wspomnianych emerytów, Zakład Ubezpieczeń Społecznych - w związku z reformą emerytalną z 2012 r. - zastosował pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury powszechnej o sumę wcześniej pobranych świadczeń. Zastosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej oznacza realne straty dla seniorów.
Wcześniejsza emerytura obniża przyszłe świadczenie. ZUS pomniejsza emeryturę powszechną o kwoty wypłacone wcześniej, więc im dłużej trwa wcześniejsza emerytura, tym niższa jest ta docelowa.
Emeryci stratni. "Nie mogli przewidzieć"
Emerytura liczona bez pomniejszenia mogłaby być wyższa średnio o ok. 1,2 tys. zł miesięcznie. Oznacza to, że przeciętna kwota wyrównania sięga 64 075 zł na osobę.
W 2024 r. Trybunał Konstytucyjny uznał, że mechanizm potrącenia narusza konstytucyjną zasadę zaufania obywatela do państwa oraz ochronę praw nabytych. "Przepis obowiązuje od 1 stycznia 2013 r., a więc osoby podejmujące decyzję o wcześniejszej emeryturze przed tym terminem najzwyczajniej w świecie nie mogły przewidzieć, że wybór ten drastycznie obniży ich przyszłe świadczenia" - przyznała w rozmowie money.pl radca prawny Katarzyna Wilk z Kancelarii Mędrecki Wilk i Wspólnicy, która reprezentuje seniorów w sporach z ZUS.
Sądy stają po stronie stratnych seniorów
Nie wpłynęło to jednak na praktykę ZUS. Powodem jest przedłużający się spór o TK. Wyrok dalej nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw.
Sądy jednak coraz częściej bezpośrednio stosują Konstytucję i orzekają na korzyść seniorów. Infor.pl podawał, że zapadło już 246 korzystnych wyroków, z czego 68 jest prawomocnych.
Uwzględnienie roszczeń emerytów oznaczałoby wielomiliardowe straty dla ZUS
ZUS zdaje sobie sprawę, że uwzględnienie roszczeń oznaczałby dla niego wielomiliardowe straty. Według wyliczeń money.pl zniesienie pomniejszania podstawy emerytury o wcześniej pobrane świadczenia w przypadku osób, które już przeszły na emeryturę powszechną (75,5 tys. mężczyzn i 73,3 tys. kobiet), zwiększyłoby roczne wydatki Funduszu Ubezpieczeń Społecznych o 2,6 mld zł, a koszt wyrównań przekroczyłby 9,5 mld zł.
Do tego na zmianie skorzystać mogliby również seniorzy pobierający emerytury przyznane przed 2013 r. według starych zasad, którzy w dalszym ciągu nie wystąpili o emeryturę powszechną. Liczba potencjalnych beneficjentów sięga około 53,1 tys. osób, a szacunkowa przeciętna miesięczna podwyżka świadczenia wyniosłaby 4 493 zł.
Rząd chce rozwiązać problem niższych emerytur
Rząd ma zamiar odpowiedzieć na ten problem i przygotowuje ustawę, która miałaby systemowo rozwiązać sprawę. Projekt zakłada przeliczenie emerytur bez niekonstytucyjnego pomniejszania. Pracom pilotażuje resort rodziny, pracy i polityki społecznej. Jak jednak zaznacza serwis, nie przewiduje on wypłaty wyrównań za ubiegłe lata, a do tego pomija waloryzację kapitału za okres pobierania wcześniejszej emerytury.
