Spis treści:
- Zmiany w Kodeksie pracy - kogo dotyczą?
- Jak liczony jest staż pracy?
- Co zyskają pracownicy?
- Jak złożyć wniosek do ZUS?
ZUS odnotowuje ogromną falę zainteresowania nowymi przepisami, które pozwalają doliczyć do ogólnego stażu pracy okresy aktywności pozaetatowej. Tylko do końca stycznia wpłynęło ponad 372 tys. wniosków.
Wdrożenie nowych przepisów odbywa się dwuetapowo i zależy od miejsca zatrudnienia. W sektorze publicznym regulacje obowiązują od 1 stycznia 2026 roku - pracownicy urzędów, szkół czy szpitali już teraz mogą korzystać z wyższego stażu. Z kolei w sektorze prywatnym zmiany wejdą w życie od 1 maja 2026 roku.
Zmiany w Kodeksie pracy - kogo dotyczą?
Od 1 stycznia 2026 roku obowiązują nowe zasady ustalania stażu zawodowego, które znacząco zmieniają sytuację wielu pracowników. Najistotniejszą zmianą jest możliwość wliczania do stażu pracy okresów prowadzenia własnej działalności gospodarczej, pracy na umowach zlecenie oraz zatrudnienia za granicą.
Co ważne, przepisy te dotyczą zarówno przeszłych, jak i przyszłych okresów zatrudnienia. W praktyce oznacza to, że pracownik posiadający np. pięcioletni staż na umowie zlecenie, który dotychczas nie był uwzględniany przy ustalaniu uprawnień pracowniczych, może teraz dokonać aktualizacji swojej historii zawodowej.
Proces ten odbywa się poprzez wystąpienie do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z wnioskiem o wydanie zaświadczenia potwierdzającego okresy podlegania ubezpieczeniom społecznym. Urząd weryfikuje je na podstawie historii ubezpieczeń. Pod uwagę brane są wszystkie miesiące i lata, w których odprowadzane były składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe bądź wypadkowe, a także czas, kiedy korzystało się z tzw. ulgi na start.
Jak liczony jest staż pracy?
Do stycznia 2026 do stażu pracy wliczały się lata przepracowane na umowie o pracę i okresy edukacji, w tym:
- szkoła wyższa (licencjat, magister) - 8 lat;
- szkoła policealna - 6 lat;
- szkoła średnia zawodowa - 5 lat;
- średnia szkoła ogólnokształcąca - 4 lata;
- zasadnicza szkoła zawodowa - do 3 lat (zależnie od programu).
Przy czym okresy te nie sumują się, nawet jeśli w ich trakcie wykonywało się pracę na umowie o pracę - wtedy wybiera się wariant korzystniejszy dla pracownika.
Od obecnego roku do tego okresu zostają naliczone również umowy zlecenia, umowy agencyjne czy też okresy prowadzenia własnej działalności gospodarczej.
Co zyskają pracownicy?
Reforma z 2026 roku przede wszystkim pozwoli wielu pracownikom skorzystać z dłuższego urlopu. Dzięki doliczeniu lat z umów zlecenia czy działalności gospodarczej można znacznie wcześniej osiągnąć wymagany próg 10 lat, aby urlop wzrósł z 20 do 26 dni w ciągu roku.
Zmiany oznaczają również wyższe wynagrodzenie i bonusy finansowe, szczególnie w sektorze publicznym. Można liczyć m.in. na dodatek stażowy, zależny od długości stażu pracy (zazwyczaj od 5 proc. do nawet 20 proc. podstawy). Dzięki wliczeniu nowych okresów wiele osób może także zyskać prawo do nagrody jubileuszowej.
Nowe przepisy to również możliwość przyspieszonego awansu. Wiele stanowisk, zwłaszcza w administracji państwowej, samorządowej oraz w służbie cywilnej, wymaga udokumentowanego, wieloletniego stażu pracy.
Jak złożyć wniosek do ZUS?
Proces ten odbywa się cyfrowo. ZUS przyjmuje wnioski tylko przez portal eZUS (www.zus.pl/ezus/logowanie). Po zalogowaniu należy kliknąć "usługi", a następnie odszukać: "Złożenie wniosku USP - wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniach dla celów doliczania okresów do stażu pracy". Wniosek należy uzupełnić, a następnie wysłać.
Odbiór dokumentów również następuje w pełni cyfrowo przez portal eZUS. Kiedy decyzja będzie gotowa, system wyśle powiadomienie e-mailem, wiadomością SMS, bądź pojawi się alert w aplikacji mobilnej - forma komunikacji zależy od indywidualnie zaznaczonych ustawień.
