Wypłaty renty wdowiej ruszyły we wtorek, 1 lipca. Wnioski o to świadczenie można było składać od 1 stycznia. Do tej pory do wszystkich organów emerytalno-rentowych (m.in. KRUS) wpłynęło ich ponad milion, a do samego ZUS-u - ponad 978 tys.
Renta wdowia. Jakie trzeba spełnić warunki?
Dyrektor Departamentu Świadczeń Emerytalno-Rentowych w ZUS Bartosz Gaca w rozmowie z PAP podkreślił, że renta wdowia to jeden z największych w ostatnich latach projektów Zakładu w obszarze świadczeń emerytalno-rentowych. Gaca poinformował, że 1 lipca rentę wdowią otrzyma 86 tys. osób. W sumie - jak podał - uprawnionych może być około 850 tys. emerytów i rencistów.
Renta wdowia to połączone świadczenia - 100 proc. świadczenia własnego (emerytury albo innego świadczenia emerytalno-rentowego) oraz 15 proc. renty rodzinnej przysługującej po zmarłym małżonku - albo odwrotnie. Aby ZUS mógł wypłacić rentę wdowią, osoba wnioskująca powinna spełnić następujące cztery warunki. Kobieta powinna mieć co najmniej 60 lat, a mężczyzna co najmniej 65 lat, do dnia śmierci małżonka pozostawać z nim we wspólności małżeńskiej, nie być obecnie w związku małżeńskim oraz nabyć prawo do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż w dniu ukończenia 55 lat przez kobietę i 60 lat przez mężczyznę.
Pracownicy ZUS musieli sięgać do nieistniejących przepisów
"Zdarza się tak, że klient zgłasza wniosek o własne świadczenie bądź rentę rodzinną, ale nie dołącza do niego żadnych dowodów potwierdzających okresy składkowe, nieskładkowe czy też osiągane zarobki, na podstawie których ZUS ustala wymiar drugiego świadczenia" - zauważył Gaca. Ponadto - jak dodał - przy ustaleniu prawa do świadczenia po małżonku trzeba uwzględnić obowiązujące prawo w roku, w którym ta osoba zmarła, co dla ZUS jest często problematyczne. "Tylko w próbie pierwszych wypłat w zbiegu wdowim bierze udział 115 różnych świadczeń. Nasi pracownicy często musieli sięgać po nieobowiązujące już przepisy, np. z lat 60., 70., by ustalić świadczenia właśnie na datę prawa przypadającego w tym czasie" - wskazał Bartosz Gaca.
Jeżeli dana osoba ma już ustalone prawo do dwóch świadczeń - renty rodzinnej i własnego świadczenia, np. emerytury - to wystarczające jest zgłoszenie wniosku "o ustalenie zbiegu świadczeń z rentą rodzinną" (tak formalnie nazywa się renta wdowia) na formularzu ERWD. "Z szacunkowych danych wynika, że w 60 procentach przypadków świadczenia w zbiegu będą wypłacane według konstrukcji: 100 proc. renty rodzinnej oraz 15 proc. własnego świadczenia" - przekazał dyrektor.
Jak dodał, część tych świadczeń będzie ustalana w zbiegu z innym organem rentowym. "To znaczy, że 100 proc. jednego świadczenia wypłaci jeden organ, a 15 proc. drugiego świadczenia wypłaci drugi organ" - wyjaśnił Gaca.
Seniorzy składali wnioski o rentę wdowią głównie stacjonarnie
Klienci najczęściej składają wnioski stacjonarnie w placówkach ZUS lub za pośrednictwem poczty. Jedynie 3 proc. robi to elektronicznie za pomocą PUE/eZUS. Jeśli jednak chodzi o wypłatę, to ponad 80 proc. świadczeń emerytalno-rentowych jest przelewane na konto. W pozostałych przypadkach klienci odbiorą swoje pieniądze w gotówce. "Kiedy spojrzymy na strukturę wiekową naszych wnioskodawców, to największą grupą są osoby powyżej 70. roku życia (ponad 80 proc. - zarówno w przypadku kobiet, jak i mężczyzn). Może to tłumaczyć fakt, że kanał elektroniczny jest najrzadziej wybieraną opcją" - zaznaczył Gaca.
Ile maksymalnie może wynieść renta wdowia?
Według szacunków ZUS średnia kwota renty wdowiej wyniesie ok. 350 zł. Osoby uprawnione nadal mogą zgłaszać wnioski o rentę wdowią. "Jeżeli wniosek wpłynie do nas do 31 lipca, prawo do wypłaty świadczenia w zbiegu będzie obowiązywało od 1 lipca, jednak nie wcześniej niż od dnia spełnienia warunków. Wówczas wypłacimy takie świadczenie z wyrównaniem" - wyjaśnił.
Wniosek złożony w następnych miesiącach i rozpatrzony pozytywnie spowoduje uruchomienie wypłaty od miesiąca, w którym trafi on do ZUS. Maksymalna kwota renty wdowiej może wynieść 5 tys. 636 zł 73 gr brutto (czyli trzykrotność najniższej emerytury). "Jeżeli suma świadczeń w zbiegu przekroczy próg trzykrotności najniższej emerytury, wówczas kwota będzie odpowiednio zmniejszana. Nie mamy, póki co, dużo takich przypadków. W pierwszym terminie płatności to tylko 4 proc." - zaznaczył dyrektor w ZUS.
W lipcu Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpocznie też wysyłkę decyzji w sprawie renty wdowiej. Będzie w niej wskazana wysokość świadczenia w zbiegu. Moment otrzymania decyzji nie będzie tożsamy z wypłatą pieniędzy. Może się zdarzyć, że część wnioskodawców dostanie świadczenie przed otrzymaniem decyzji.
