Gotówka jako forma płatności za zakupy może spotkać się z odmową. Kasjer w takim wypadku po prostu anuluje zakupy. Wystarczy, że sprzedawca dojrzy zniszczenia na banknotach (np. sklejenie taśmą, zabrudzenia, dziury) i ma wówczas pełne prawo odrzucić takie pieniądze. Od tej decyzji kasjera nie ma odwołania. Lepiej więc zawczasu wymienić zniszczoną gotówkę.
Gotówka odrzucona przez kasjera. Narodowy Bank Polski doradza wymianę pieniędzy
Uszkodzone pieniądze są ważnym środkiem płatniczym, ale jedynie w teorii. W praktyce zniszczona gotówka jest uznawana za środek płatniczy tak długo, jak akceptuje ją kasjer w sklepie. Nawet relatywnie niewielkie zniszczenia banknotów mogą je dyskwalifikować w oczach sprzedawców.
Zużyte pieniądze zawsze można spróbować wymienić. Narodowy Bank Polski zachęca do tego w dowolnym banku, jak i w terenowych oddziałach NBP. Zwykle, gdy uszkodzenie nie jest znaczne, pieniądze zostaną wymienione od ręki.
W wypadku poważniejszego naruszenia struktury banknotu konieczne jest złożenie wniosku i przesłanie zniszczonej gotówki do wymiany w NBP. Rozpatrzenie wniosku wieńczy decyzja w sprawie wymiany nadesłanej gotówki.
Gotówka do wymiany, ale nie zawsze równy zwrot pieniędzy
Nie zawsze bank wyda równowartość przesłanej do wymiany gotówki. Niektóre przypadki kończą się wymianą na jedynie 50 proc. wartości. Czasami prośba o wymianę może spotkać się zaś z odmową.
100 proc. wartości uszkodzonej gotówki zostanie wymienione, gdy:
- zachowało się ponad 75 proc. powierzchni banknotu w jednym fragmencie,
- banknot został przerwany na kilka części (maksymalnie 9), które w sumie stanowią całość uszkodzonego banknotu,
- moneta jest w jednym kawałku lub w dwóch częściach - rdzeniu i pierścieniu.
50 proc. wartości uszkodzonej gotówki zostanie wypłacone, gdy:
- zachowało się od 45 proc. do 75 proc powierzchni banknotu w jednym fragmencie,
- zachowała się tylko jedna z dwóch części monety - rdzeń lub pierścień.
Zamiast wymiany NBP zutylizuje gotówkę
Przesłana do wymiany gotówka nie zawsze będzie jej poddana. Jeśli zachowało się mniej niż 45 proc. banknotu w jednym kawałku, wymiany w ogóle nie będzie.
Wówczas Narodowy Bank Polski może oddać przesłane sfatygowane pieniądze. Jeśli w ciągu 6 miesięcy wnioskodawca się nie zgłosi, NBP pieniądze po prostu zutylizuje.
