Za rozprawę z mitami dotyczącymi luki VAT w Polsce zabrał się Instytut Finansów Publicznych w publikacji "Luka VAT w Polsce 2000-2025: przyczyny, działania i efekty" przygotowanej we współpracy z Fundacją Przyjazny Kraj.
Eksperci: Wielka luka VAT w Polsce okazuje się być mitem
Wielka luka VAT w Polsce okazuje się być mitem - czytamy w "Rzeczpospolitej". Na koniec 2025 r. - według autorów raportu - wynosiła 6,9 proc. potencjalnych wpływów (0,6 proc. PKB) wobec 10,9 proc. na koniec 2024 r. Im niższa luka, tym mniejsza przestrzeń dla dalszego jej domykania i "zysków" budżetu - powiedział dziennikowi Ludwik Kotecki, członek RPP, jeden z autorów raportu.
Przykładowo, dalsza redukcja polskiej luki VAT do 6,5 proc. potencjalnych wpływów, czyli do poziomu historycznie najniższej mediany luki w UE, przyniosłaby co najwyżej 0,04 proc. PKB dodatkowych dochodów, czyli około 1,5 mld zł - wylicza "Rz".
"Nasza analiza pokazuje, że państwo nie może liczyć na to, iż z likwidacji luki VAT osiągnie nadzwyczajne dochody" - skomentował Konrad Walczyk, ekspert IFP, wicedyrektor Instytutu Rozwoju Gospodarczego SGH, współautor raportu.
Luka VAT nie jest odporna na czynniki gospodarcze?
Konrad Walczyk podkreśla, że luka VAT to nie tylko wynik działalności przestępczej, oszustw podatkowych, wyłudzeń czy istnienia tzw. czarnej strefy - jest ona także skutkiem unikania podatku, które jest działaniem zgodnym z literą prawa, błędów popełnianych przez podatników, ich upadłości, opóźnień w płatności podatku czy uchylania się od niego w różnych formach, np. poprzez ukrywanie części lub całości przychodów. "Nawet najbardziej sprawna administracja nie wyeliminuje tych zjawisk całkowicie" - dodał.
Z kolei Ludwik Kotecki wskazał na kolejny ważny wniosek z badań, jakim jest obalenie mitu, jakoby luka VAT była odporna na czynniki gospodarcze. Rośnie w fazach spowolnienia i kryzysu (tak było np. po 2008 r.), a spada w okresach dobrej koniunktury.
Jak wskazano, silny spadek luki VAT w 2024 r. i kontynuacja tego trendu w 2025 r. są powiązane właśnie z mocniejszym wzrostem PKB (odpowiednio 3 proc. i 3,6 proc.). Prognozy na 2026 r. mówią o nawet 4 proc. wzroście PKB, co będzie sprzyjać dalszemu obniżeniu luki.
