Spis treści:
- Czym jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych?
- Czym jest podatek VAT?
- Ryczałt czy VAT - co wybrać?
- Czynny podatnik VAT na ryczałcie - kiedy warto?
Czym jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych?
Bycie "na ryczałcie" oznacza korzystanie z jednej z podstawowych form opodatkowania jednoosobowej działalności gospodarczej w zakresie PIT. W tym modelu przedsiębiorca płaci podatek w wysokości procentu od uzyskanego przychodu, przy czym stawka zależy od rodzaju wykonywanej działalności i może wynosić od 2 do 17 proc. Istotną cechą ryczałtu jest to, że nie daje on prawa do pomniejszania podstawy opodatkowania o koszty uzyskania przychodu. W efekcie rozliczenia są uproszczone i mniej czasochłonne, co odróżnia go od podatku liniowego czy skali podatkowej.
Każdy przychód powinien być ujęty w ewidencji przychodów z przypisaną właściwą stawką, a na koniec roku przedsiębiorca składa zeznanie roczne na formularzu PIT-28.
Nie wszystkie rodzaje działalności mogą być rozliczane w formie ryczałtu. Wyłączenia obejmują m.in. apteki, firmy handlujące wartościami dewizowymi czy przedsiębiorców sprzedających części i akcesoria do pojazdów mechanicznych.
Ryczałt bywa szczególnie korzystnym rozwiązaniem dla osób, które nie ponoszą znaczących kosztów uzyskania przychodu lub ich udział w przychodach jest niewielki. W takich przypadkach brak możliwości odliczania kosztów nie obciąża podatnika, a prostota rozliczeń staje się istotnym ułatwieniem w prowadzeniu firmy.
Czym jest podatek VAT?
Drugim podatkiem, z którym może - a w niektórych przypadkach musi - zmierzyć się przedsiębiorca, jest podatek od towarów i usług (VAT).
VAT to jeden z podstawowych podatków funkcjonujących w obrocie gospodarczym w Polsce. Jest to podatek pośredni, który obciąża konsumpcję towarów i usług, a jego ciężar ekonomiczny ponosi finalny konsument. Przedsiębiorca pełni tutaj rolę pośrednika - dolicza VAT do ceny sprzedawanych towarów lub usług, a następnie przekazuje go do urzędu skarbowego.
W Polsce podstawowa stawka VAT wynosi 23 proc., ale przepisy przewidują również stawki obniżone (8 i 5 proc.) oraz możliwość zastosowania zwolnienia w określonych przypadkach.
Dla przedsiębiorcy będącego czynnym podatnikiem VAT istotne jest, że do urzędu skarbowego odprowadza on nie cały VAT pobrany od klientów, lecz jedynie różnicę między podatkiem należnym (wynikającym ze sprzedaży) a podatkiem naliczonym (zapłaconym przy zakupie towarów lub usług związanych z prowadzoną działalnością). W ten sposób VAT staje się podatkiem neutralnym dla przedsiębiorcy - nie ponosi on faktycznego kosztu podatku, ponieważ obciąża on nim konsumenta końcowego, który płaci go w cenie produktu lub usługi.
Należy przy tym podkreślić, że VAT i ryczałt od przychodów ewidencjonowanych nie wykluczają się wzajemnie. Są to dwa różne podatki: VAT dotyczy obrotu gospodarczego i cen towarów oraz usług, natomiast ryczałt odnosi się do sposobu opodatkowania przychodów przedsiębiorcy podatkiem dochodowym.
Ryczałt czy VAT - co wybrać?
Tak jak wspomniałem wcześniej, ryczałt jest uproszczoną formą opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, w której podstawę opodatkowania stanowi przychód. Przedsiębiorca nie ma prawa do odliczania kosztów uzyskania przychodu i rozlicza się wyłącznie według stawki ryczałtu właściwej dla prowadzonej działalności.
Podatek VAT jest natomiast zupełnie odrębnym podatkiem obrotowym, nakładanym na sprzedaż towarów i usług. Oba podatki mogą funkcjonować równolegle - przedsiębiorca rozliczający się ryczałtem może zostać czynnym podatnikiem VAT albo korzystać ze zwolnienia z tego podatku.
Warto jednak pamiętać, że ten wybór nie zawsze jest dowolny. W przypadku sprzedaży niektórych towarów lub świadczenia usług wskazanych w ustawie - m.in. usług prawniczych, doradczych czy jubilerskich - ustawodawca wyklucza możliwość zwolnienia z VAT. W takich sytuacjach rejestracja do VAT jest obowiązkowa od pierwszej czynności opodatkowanej, niezależnie od wysokości obrotów.
W praktyce przedsiębiorca prowadzący działalność na ryczałcie ma więc do wyboru dwie opcje:
- ryczałt ewidencjonowany z VAT,
- ryczałt ewidencjonowany bez VAT (o ile przepisy pozwalają na zastosowanie zwolnienia).
Czynny podatnik VAT na ryczałcie - kiedy warto?
Rejestracja do VAT w połączeniu z ryczałtem może być korzystna, jeżeli:
- głównymi odbiorcami usług lub towarów są inni przedsiębiorcy (B2B), którzy mogą odliczyć VAT z twoich faktur,
- planujesz większe inwestycje lub zakupy obciążone VAT - możliwość odliczenia obniży realne koszty, a w razie nadwyżki można ubiegać się o zwrot podatku,
- część sprzedawanych towarów lub usług objęta jest stawkami niższymi niż 23 proc., co może poprawić rentowność.
Trzeba jednak uwzględnić również konsekwencje wyboru statusu czynnego podatnika VAT. Przede wszystkim ceny twoich towarów i usług dla klientów indywidualnych, którzy nie mają prawa do odliczenia podatku, będą wyższe o wartość VAT doliczoną do ceny netto. Ponadto prowadzenie działalności jako podatnik VAT wiąże się z dodatkowymi obowiązkami, takimi jak prowadzenie ewidencji sprzedaży i zakupów czy składanie plików JPK_VAT. Niezbędne jest również staranne planowanie płynności finansowej, aby w terminie odprowadzać podatek należny do urzędu skarbowego.
Z drugiej strony, pozostanie na ryczałcie bez rejestracji do VAT może być korzystniejsze w działalności ukierunkowanej na klientów indywidualnych. W takim przypadku brak obowiązku doliczania VAT pozwala utrzymać niższe ceny końcowe. To rozwiązanie sprawdzi się także wtedy, gdy przedsiębiorca ponosi stosunkowo niewielkie wydatki związane z zakupami obciążonymi VAT. W takiej sytuacji uproszczona obsługa podatkowa i bardziej atrakcyjna cenowo oferta mogą przynieść większe korzyści niż możliwość odliczenia podatku naliczonego.
Podsumowanie
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych i VAT to dwa odrębne podatki, które mogą funkcjonować równolegle. Ryczałt to uproszczona forma opodatkowania PIT, w której podatek płaci się od przychodu bez możliwości odliczania kosztów, natomiast VAT to podatek obrotowy nakładany na sprzedaż towarów i usług, który może być odliczany przez przedsiębiorcę. Przedsiębiorca na ryczałcie może więc być czynnym podatnikiem VAT lub korzystać ze zwolnienia, w zależności od rodzaju działalności i profilu klientów. Wybór między VAT a jego brakiem warto uzależnić od rodzaju odbiorców, planowanych inwestycji oraz struktury kosztów - rejestracja do VAT jest korzystna głównie przy sprzedaży B2B i zakupach obciążonych VAT, natomiast pozostanie na ryczałcie bez VAT może lepiej sprawdzić się przy obsłudze klientów indywidualnych.
Grzegorz Hatala, adwokat, doradca podatkowy
Hatala & Storto Podatki
