Spis treści:
- List z ZUS: PIT-40A czy PIT-11A?
- Dlaczego warto samodzielnie sprawdzić PIT?
- Ulga rehabilitacyjna - najważniejsze odliczenie
- Kwota wolna a "trzynastka" i "czternastka"
- Twój e-PIT - nie taki diabeł straszny
- 1,5% dla innych
List z ZUS: PIT-40A czy PIT-11A?
Formularze z ZUS trafiają do skrzynek pocztowych seniorów na przełomie stycznia i lutego. Większość osób, których jedynym dochodem jest świadczenie z ZUS, otrzyma PIT-40A, czyli roczne obliczenie podatku. Jeśli kwota podatku wynosi zero (co przy emeryturach do 2500 zł brutto jest standardem), teoretycznie nie ma konieczności podejmowania żadnej akcji. Obowiązek wobec państwa został spełniony.
Sytuacja wygląda inaczej, jeśli w skrzynce pojawia się PIT-11A. Dzieje się tak w kilku przypadkach, np. gdy podatek nie został pobrany od świadczenia lub wniesiono o wspólne rozliczenie z małżonkiem. Taka sytuacja ma również miejsce, jeśli emeryt mieszka w kraju, z którym Polskę łączą specyficzne umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. PIT-11A oznacza, że podatnik musi samodzielnie zadbać o złożenie PIT-37.
Dlaczego warto samodzielnie sprawdzić PIT?
Otrzymanie PIT-40A (czyli automatyczne rozliczenie przez ZUS) nie zamyka drogi do złożenia własnego zeznania podatkowego. Dlaczego warto dołożyć sobie w tym zakresie pracy? Ze względu na ulgi i możliwość otrzymania zwrotu podatku.
ZUS w swoim automatycznym rozliczeniu nie uwzględnia żadnych ulg, które mogą przysługiwać podatnikowi (poza kwotą wolną od opodatkowania). Nie wie, ile wydał on na leki czy cele rehabilitacyjne.
W skrócie: jeśli w 2025 r. zaliczki na podatek dochodowy były pobierane z twojej emerytury (dotyczy to świadczeń powyżej 2500 zł brutto miesięcznie), masz szansę odzyskać część tych pieniędzy.
Ulga rehabilitacyjna - najważniejsze odliczenie
Najpopularniejszym sposobem na obniżenie podatku jest ulga rehabilitacyjna. Jest ona jednak skierowana wyłącznie do osób niepełnosprawnych oraz tych, którzy mają na utrzymaniu osoby niepełnosprawne. Katalog odliczeń jest szeroki, ale skupmy się na tym, co najczęściej dotyczy seniorów:
Leki: To najczęstsze odliczenie. Pamiętaj jednak, że możesz odliczyć kwotę stanowiącą różnicę pomiędzy faktycznie poniesionymi wydatkami w danym miesiącu a kwotą 100 zł.
Przykład: Jeśli w marcu wydałeś na leki 150 zł, odliczasz 50 zł. Jeśli wydałeś 90 zł - nie odliczasz nic. Ważne: musisz posiadać faktury imienne z apteki, a leki muszą być przepisane przez lekarza specjalistę.
Samochód: Jeśli jesteś współwłaścicielem lub właścicielem samochodu osobowego i używasz go na potrzeby związane z koniecznością przewozu na zabiegi lecznicze, możesz odliczyć kwotę ryczałtową (limit wynosi 2280 zł). Co ważne - w tym przypadku nie musisz gromadzić faktur za paliwo, ale musisz być w stanie udowodnić prawo do ulgi (orzeczenie o niepełnosprawności).
Sprzęt rehabilitacyjny: Wydatki na zakup, naprawę lub najem indywidualnego sprzętu niezbędnego w rehabilitacji można odliczyć w całości, bez limitu kwotowego.
Kwota wolna a "trzynastka" i "czternastka"
Rozliczając rok 2025, pamiętajmy o kwocie wolnej od podatku wynoszącej 30 000 zł. Oznacza to, że jeśli twój roczny dochód nie przekroczył tej sumy, podatek w ogóle nie powinien wystąpić.
Tu jednak pojawia się pułapka, w którą wpadają niektórzy beneficjenci 13. i 14. emerytury. Te dodatkowe świadczenia są opodatkowane na ogólnych zasadach. Choć same w sobie mogą nie być wysokie, po zsumowaniu z dwunastoma "zwykłymi" emeryturami mogą sprawić, że przekroczysz próg 30 000 zł rocznie. Wówczas od nadwyżki trzeba zapłacić 12% podatku. Właśnie w takich sytuacjach zastosowanie ulgi rehabilitacyjnej może "wyzerować" podatek i sprawić, że Urząd Skarbowy odda to, co pobrał z trzynastki. Jest to jednak opcja dostępna tylko dla tych, którzy mają status osoby niepełnosprawnej.
Twój e-PIT - nie taki diabeł straszny
Niektórzy seniorzy obawiają się cyfryzacji, ale usługa Twój e-PIT (dostępna na stronie podatki.gov.pl) to duże ułatwienie. Od 15 lutego 2026 r. będzie tam czekać wstępnie wypełnione zeznanie.
Uwaga: jeśli nie podejmiesz żadnych działań, system zaakceptuje rozliczenie automatycznie 30 kwietnia. Jeśli jednak chcesz dodać ulgi (np. na leki), musisz zalogować się do systemu (np. przez Profil Zaufany lub bankowość elektroniczną) i dopisać odpowiednie kwoty. To najszybsza droga do zwrotu pieniędzy - przy rozliczeniu elektronicznym Urząd Skarbowy ma na zwrot tylko 45 dni (w przypadku formy papierowej to aż 3 miesiące).
1,5% dla innych
Na koniec warto wspomnieć o 1,5% podatku. Nawet jeśli twoim rozliczeniem zajmuje się ZUS, masz wpływ na to, gdzie trafi ta część twojej daniny.
Jeżeli w poprzednim roku wskazałeś organizację pożytku publicznego (OPP), ZUS lub system e-PIT przepisze ją automatycznie. Jeśli jednak chcesz wesprzeć inną fundację, musisz złożyć zeznanie PIT-OP lub zalogować się do Twój e-PIT i dokonać zmiany. Pamiętaj, to nic nie kosztuje, a dla wielu organizacji jest to bardzo istotny element finansowania.
Podsumowując: każdego roku warto sprawdzić, czy nie przysługuje Ci zwrot podatku. Najczęściej seniorzy korzystają z możliwości odliczenia od podatku pieniędzy wydanych na leki i rehabilitację. Tutaj warunkiem koniecznym jest jednak posiadanie stosownych uprawnień.
KO
