Spis treści:
- Kiedy darowizna w gotówce to problem? Przepisy podatkowe
- Ile wynosi podatek od darowizny w gotówce?
- Zgłoszenie darowizny i dokumentowanie przekazania pieniędzy
Kiedy darowizna w gotówce to problem? Przepisy podatkowe
Zgodnie z Kodeksem cywilnym (art. 888) darowizna to umowa, w której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Oznacza to, że darowizna to bezinteresowne przekazanie pieniędzy komuś innemu, bez oczekiwania na coś w zamian. W przypadku darowizny pieniężnej nie zawsze wymagana jest forma aktu notarialnego. Umowa darowizny staje się skuteczna w chwili spełnienia świadczenia, czyli przekazania pieniędzy.
Jeśli ktoś otrzyma w darowiźnie gotówkę, nabycie pieniędzy może podlegać opodatkowaniu na podstawie Ustawy o podatku od spadków i darowizn. Obowiązek zapłaty podatku ciąży na obdarowanym, czyli na tej osobie, która dostała darowiznę. A wysokość podatku albo jego braku zależy od dwóch kluczowych czynników. Po pierwsze od stopnia pokrewieństwa między darczyńcą a obdarowanym, a po drugie od wartości darowizny. Ustawa przydziela obdarowanego do jednej z trzech grup podatkowych:
- I grupa - najbliższa rodzina: małżonek, zstępni (dzieci, wnuki etc.), wstępni (rodzice, dziadkowie), pasierb, rodzeństwo, małżonkowie dzieci/dzieci pasierbów, teściowie, zięć, synowa, ojczym, macocha;
- II grupa - dalsza rodzina (np. dzieci rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, małżonkowie rodzeństwa, pasierbów i ich zstępnych);
- III grupa - osoby niespokrewnione albo spokrewnione w bardzo odległym stopniu.
Od 1 lipca 2023 r. obowiązują określone kwoty wolne od podatku dla każdej grupy. Mamy więc prawnie przewidziane sumy darowizn, które można otrzymać bez konieczności płacenia podatku. Kwoty wolne w 2025 roku to:
- dla I grupy - 36 120 zł;
- dla II grupy - 27 090 zł;
- dla III grupy - 5 733 zł.
Jeśli darowizna przekroczy te progi, to nadwyżka staje się podstawą opodatkowania, zgodnie ze stawkami zależnymi od grupy podatkowej oraz wysokości darowizny.
Ile wynosi podatek od darowizny w gotówce?
Podatek od darowizny w gotówce zależy od wymienionych grup podatkowych. Jest również grupa zerowa, która uprawnia do zwolnienia z podatku. Do tej zaliczają się małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym czy macocha. W ich przypadku wszystkie darowizny, bez względu na wartość, mogą być zwolnione z opodatkowania, nawet po przekroczeniu progu 36 120 złotych. Warunkiem zwolnienia od podatku jest złożenie formularza SD-Z2, który dokumentuje darowiznę. Na złożenie formularza mamy sześć miesięcy od dnia jej otrzymania.
Jeśli najbliższa rodzina nie ma możliwości, by skorzystać ze zwolnienia, wówczas jest rozliczana na zasadach określonych dla I grupy podatkowej. W przypadku tej grupy kwota wolna od podatku od darowizny również wynosi 36 120 zł, z kolei podatek od darowizny przy nadwyżce do 11833 zł wynosi 3%. Przy nadwyżce od 11833 do 23665 zł podatek wynosi 355 zł oraz 5% od nadwyżki ponad 11 833 zł. Z kolei podatek od darowizny w gotówce przy nadwyżce ponad 23665 zł to 946,6 zł oraz 7% od nadwyżki ponad 23665 zł.
Kolejna, II grupa podatkowa, to dalsza rodzina, czyli zstępni rodzeństwa czy rodzeństwo rodziców. W ich przypadku kwota wolna to, jak wspomnieliśmy, 27 090 zł. Podatek wynosi tutaj 7% przy nadwyżce do 11833 zł. Następnie, przy nadwyżce od 11 833 do 23 665 zł podatek od darowizny w gotówce wynosi 828,4 zł oraz 9% od nadwyżki ponad 11 833 zł. Z kolei 1893,30 zł oraz 12% od nadwyżki ponad 23 665 zł podatku zapłacą ci, których nadwyżka w tej grupie wynosi 23 665 zł.
Do III grupy podatkowej należą osoby niespokrewnione z osobą obdarowaną. Kwota wolna od podatku darowizny w tym przypadku wynosi 5733 zł. Podatek jest równy 12% przy nadwyżce do 11 833 zł. Przy nadwyżce od 11 833 do 23 665 zł trzeba zapłacić 1420 zł oraz 16% od nadwyżki ponad 11 833 zł. Podatek od darowizny wyniesie 3313,20 oraz 20% od nadwyżki ponad 23 665 zł, jeżeli nasza nadwyżka to ponad 23 665 zł.
Zgłoszenie darowizny i dokumentowanie przekazania pieniędzy
Sam fakt przekazania gotówki, zwłaszcza w formie koperty z pieniędzmi, bywa problematyczny. Jeśli darowizna ma być uznana i w razie potrzeby zwolniona z podatku lub rozliczona prawidłowo, trzeba zachować dowód przekazania. W przypadku darowizny pieniężnej najpewniejszym dowodem jest przelew bankowy z konta darczyńcy na konto obdarowanego lub przekaz na rachunek SKOK albo inne potwierdzone medium, umożliwiające identyfikację obydwu stron.
Warto pamiętać, że brak przelewu ze strony darczyńcy jest najczęstszym błędem powodującym utratę prawa do zwolnienia. A to dlatego, że środki pieniężne przekazane w gotówce mogą wykluczać możliwość skorzystania ze zwolnienia z podatku. Jeśli darowizna nie spełnia wszystkich wymogów określonych w przepisach, podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Poza tym, jeśli darowiznę otrzyma osoba z I grupy (bliska rodzina), to aby skorzystać ze zwolnienia, należy zgłosić ją do urzędu skarbowego, o czym wspomnieliśmy wcześniej. W przeciwnym razie fiskus może zakwestionować zwolnienie i żądać podatku od darowizny.
