Spis treści:
- Najczęstsze błędy przy sporządzaniu testamentu
- Co się dzieje, gdy testament jest nieważny?
- Jak poprawnie sporządzić testament?
Najczęstsze błędy przy sporządzaniu testamentu
Testament to dokument, w którym każdy może zdecydować, co stanie się z jego majątkiem po śmierci. Dzięki niemu można wskazać konkretne osoby, które odziedziczą nieruchomości, oszczędności, udziały w firmie czy rzeczy osobiste. Sporządzenie testamentu pozwala więc uniknąć sporów rodzinnych i sytuacji, w których majątek zostaje podzielony zgodnie z ustawowym porządkiem dziedziczenia, a nie z wolą zmarłego.
Testament można sporządzić w każdym momencie życia i nie wymaga to szczególnych okoliczności, choroby czy podeszłego wieku. Ważne jest jednak, aby w chwili jego podpisania testator (czyli osoba sporządzająca testament) był pełnoletni, miał pełną zdolność do czynności prawnych i działał świadomie.
Niestety jednak pomimo sporządzenia testamentu, często okazuje się, że został on przygotowany błędnie. Wiele testamentów jest bowiem unieważnianych przez sądy z powodów formalnych, mimo że ich treść jasno wskazywała wolę spadkodawcy. Do najczęstszych błędów przy sporządzaniu testamentu należą:
- brak własnoręcznego podpisu lub daty,
- sporządzenie testamentu komputerowo lub przez inną osobę,
- nieczytelne lub nieprecyzyjne zapisy,
- pomyłki w nazwiskach lub danych spadkobierców,
- brak świadków przy testamencie ustnym,
- sprzeczne postanowienia lub niezgodność z prawem.
Każdy z tych błędów może spowodować, że sąd uzna testament za nieważny, a majątek zostanie podzielony według zasad ustawowych, często wbrew woli zmarłego.
Co się dzieje, gdy testament jest nieważny?
Jeśli testament zostanie uznany za nieważny, wówczas nie ma żadnej mocy prawnej, czyli przyjmuje się, że w ogóle nie istnieje. Oznacza to, że dziedziczenie odbywa się według zasad ustawowych, czyli zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego. W praktyce oznacza to, że majątek po zmarłym trafia do osób wskazanych w ustawie, niezależnie od tego, jaka była jego rzeczywista wola.
W pierwszej kolejności dziedziczą dzieci i małżonek zmarłego, którzy otrzymują równe części spadku, z tym że udział małżonka nie może być mniejszy niż jedna czwarta całości. Jeśli zmarły nie miał dzieci, majątek przypada małżonkowi i rodzicom, a gdy i ich nie ma, rodzeństwu, dalszym krewnym lub dziadkom. W sytuacji, gdy nie ma żadnych spadkobierców ustawowych, cały majątek przejmuje Skarb Państwa.
Jak poprawnie sporządzić testament?
Aby testament był ważny i skuteczny, musi spełniać określone wymogi prawne. Zgodnie z Kodeksem cywilnym może on zostać sporządzony w dowolnym momencie życia, ale tylko przez osobę, która ma pełną zdolność do czynności prawnych, czyli jest pełnoletnia i działa w pełni świadomie. Kluczowe jest też, by testament był sporządzony osobiście; nie można zrobić tego przez pełnomocnika ani wspólnie z inną osobą (np. z małżonkiem).
W polskim prawie istnieje kilka rodzajów testamentów, ale najczęściej spotykane to:
- testament własnoręczny (holograficzny) - musi być w całości napisany ręcznie, podpisany i opatrzony datą. Nie można go sporządzić komputerowo ani przez inną osobę. Brak któregokolwiek z tych elementów może sprawić, że dokument zostanie uznany za nieważny,
- testament notarialny - sporządzany w kancelarii notarialnej w obecności notariusza. To najbezpieczniejsza forma testamentu, ponieważ dokument ma pełną moc prawną i trudno go podważyć,
- testament ustny - możliwy tylko w wyjątkowych sytuacjach, np. gdy istnieje ryzyko rychłej śmierci, a sporządzenie testamentu pisemnego jest niemożliwe. Musi być złożony w obecności trzech świadków, a później potwierdzony pisemnie.
Podczas sporządzania testamentu warto zadbać o to, by zapisy były jasne i precyzyjne. Należy dokładnie wskazać osoby, które mają dziedziczyć (imię, nazwisko, stopień pokrewieństwa), a w przypadku przekazywania konkretnych przedmiotów lub nieruchomości, również ich opis lub adres.
Choć sporządzenie testamentu własnoręcznie jest całkowicie legalne, to jednak wiele osób decyduje się na wizytę u notariusza. Testament notarialny jest bardzo trudny do podważenia i daje pewność, że dokument spełnia wszystkie wymogi formalne.
WB
