Wraz z 1 stycznia 2026 roku w życie weszła być może największa reforma zwolnień lekarskich od lat. Lepsze posiłki mają stać się normą we wszystkich szpitalach, na liście leków refundowanych pojawiło się wiele nowych pozycji, a na dobre ruszyć ma także e-rejestracja. Podsumowujemy zmiany w służbie zdrowia w tym roku.
Zmiany w zwolnieniach lekarskich. Nowe uprawnienia ZUS
Nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przygotowana przez resort pracy i uchwalona przez Sejm pod koniec ubiegłego roku obowiązuje od 1 stycznia 2026 roku. Pacjentów zainteresują zwłaszcza dwie zmiany:
- nowe uprawnienia ZUS, a więc częstsze i szybsze kontrole,
- możliwość pracy na L4, jednak tylko w wybranych przypadkach.
Ustawa precyzyjnie wskazuje, kiedy pacjent może stracić prawo do zasiłku chorobowego. ZUS odbierze świadczenie, gdy dana osoba wykonuje pracę zarobkową podczas zwolnienia i podejmuje działania wydłużające okres choroby.
Jednocześnie pojawiła się możliwość korzystania ze zwolnienia u jednego pracodawcy i kontynuowania aktywności zawodowej u drugiego. Praca na L4 jest jednak możliwa wyłącznie, gdy jej charakter i stan zdrowia pacjenta na to pozwalają.
Wiele zależy zatem od decyzji lekarza i powodu zwolnienia, jaki ten zapisze w dokumentacji. Jeśli celem zwolnienia jest odciążenie kręgosłupa i pacjent dostaje L4 z zaleceniem ograniczenia siedzenia, to wystawianie faktur, przygotowywanie grafik czy prowadzenie szkoleń we własnej firmie może zostać uznane za działanie sprzeczne z celem zwolnienia.
Wówczas ZUS może cofnąć przyznany zasiłek chorobowy i zażądać zwrotu dotychczas wypłaconych środków. ZUS z nowych uprawnień skorzystać zwłaszcza w przypadku długotrwałych zwolnień.
ZUS z nowymi uprawnieniami. Zmiany także w komisjach
Po zmianach ZUS szybciej uchyli wadliwe L4. Od stycznia Zakład nie tylko sprawdzi, co na zwolnieniu chorobowym robi pacjent, ale może również zażądać wglądu do jego dokumentacji medycznej.
Generalnej zmianie uległ także system orzecznictwa w sprawach orzeczeń o niezdolności do pracy. Stawienie się przed komisją jest konieczne do uzyskania m.in. renty, świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku pielęgnacyjnego czy renty socjalnej. Kilkuosobowe komisje i długie procedury, a tym samym długi czas oczekiwania, w tym roku zastąpić mają decyzje jednoosobowe.
Samymi orzecznikami mogą być choćby fizjoterapeuci czy pielęgniarki. Do orzekania MZ dopuszcza także lekarzy bez specjalizacji, co ma pozwolić na odciążenie systemu i skrócenie czasu oczekiwania na decyzję.
Lepsze posiłki w każdym szpitalu
Po koniec 2025 roku resort zdrowia ogłosił zakończenie pilotażu programu "Dobry posiłek". Po chwilowej burzy w mediach, przedstawiciele ministerstwa zapewnili, że od stycznia pilotaż przejdzie w standard i obowiązywać ma we wszystkich szpitalach w kraju.
A "Dobry posiłek" oznacza nie tylko smaczniejsze posiłki. MZ wymaga, by dodatkowo placówki medyczne zapewniły pacjentom obecność dietetyka zatrudnionego na co najmniej pół etatu, a posiłki były regularne (maksymalna przerwa między posiłkami może wynieść maksymalnie 12 godzin). Ministerstwo opracowało zalecenia diet szpitalnych dla:
- dzieci i młodzieży,
- osób dorosłych,
- kobiet w ciąży i okresie laktacji.
Rehabilitacja na NFZ także w domu pacjenta
W 2026 uporządkowane zostaną także zasady rehabilitacji leczniczej. NFZ od teraz może dopuścić prowadzenie rehabilitacji w domu pacjenta. Na tym rozwiązaniu zyskają pacjenci, którzy mają trudności z dojazdem do ośrodka.
Przychodnie muszą w umowie z NFZ zawrzeć możliwość realizacji wizyt domowych. Limit dla takich świadczeń wynosi 20 proc. dla danej jednostki ambulatoryjnej.
Nowe leki i terapie z refundacją. Będą nowe refundowane zamienniki
Najnowsza lista leków refundowanych, która obowiązuje od stycznia 2026 roku zawiera 24 nowe terapie. To 15 terapii nieonkologicznych, 9 terapii onkologicznych i aż 8 dedykowanych chorobom rzadkim. Wiele leków dostępnych będzie w ramach programów lekowych, a 8 zyska refundację w aptekach.
Pacjenci zyskają także dostęp do refundowanych zamienników leków oryginalnych, co ma obniżyć ceny, a kontynuowany jest także program darmowych leków dla seniorów 65+, dzieci i kobiet w ciąży. Głównymi beneficjentami wspomnianego programu są osoby starsze. Seniorzy otrzymują aż 95 proc. leków z listy darmowych.
Jak już informowaliśmy w Interii Biznes, z początkiem bieżącego roku startuje także nowa e-rejestracja. Umawianie wizyt online do kardiologa i na niektóre badania możliwe będzie na ogólnopolską skalę.
