W skrócie
- Donald Trump ogłosił nową doktrynę Donroe, nawiązującą do XIX-wiecznej doktryny Monroe, a jej głównym celem ma być utrzymanie amerykańskiej dominacji na półkuli zachodniej.
- Eksperci mają różne opinie na temat realnych konsekwencji nowej doktryny - pojawiają się głosy zarówno o jej niejasności, jak i dostosowaniu do współczesnych rywalizacji geopolitycznych, zwłaszcza z Chinami.
- Zajęcie Nicolasa Maduro przez USA i utrzymywanie blokady morskiej Wenezueli uznawane są za kluczowy przykład wdrażania tej strategii, choć krytycy zwracają uwagę na możliwe koszty społeczne i sprzeczność nowej polityki z dotychczasowymi działaniami na rzecz demokratyzacji.
- Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu
- Doktryna Monroe to wielka sprawa, ale my znacznie ją prześcignęliśmy. Teraz nazywamy to doktryną Donroe - oznajmił w sobotę prezydent USA po operacji schwytania wenezuelskiego dyktatora Nicolasa Maduro. - Trochę o tym zapomnieliśmy, ale nie zapominamy już o tym. Zgodnie z naszą nową Strategią Bezpieczeństwa Narodowego, amerykańska dominacja na półkuli zachodniej nigdy więcej nie będzie kwestionowana - dodał.
Departament Stanu USA tego samego dnia zamieścił na platformie X komunikat z napisem wielkimi literami:
Zobacz również:
Nowa doktryna Donalda Trumpa. "To nasza półkula"
Mimo retorycznej klarowności tego przekazu, nadal nie jest jednak jasne, co w praktyce oznaczać będzie "doktryna Donroe". Doktryna Monroe, do której odwołuje się Trump, to koncepcja wyrażona przez prezydenta Jamesa Monroe w 1823 r. Polegała na:
- ostrzeżeniu państw europejskich przed dalszą kolonizacją zachodniej półkuli
- oraz, że USA nie będzie ingerować w sprawy Europy.
Idea ta była drogowskazem dla amerykańskiej polityki zagranicznej przez dekady - do czasu, gdy Stany Zjednoczone stały się światowym mocarstwem.
Teraz powraca w nieco zmienionej formie. W Strategii Bezpieczeństwa Narodowego, wydanej przez Biały Dom, czytamy, że "trumpowskie uzupełnienie" doktryny oznacza "przywrócenie amerykańskiej dominacji na półkuli zachodniej oraz ochronę ojczyzny i dostęp do kluczowych obszarów geograficznych w całym regionie".
Uniemożliwimy konkurentom spoza tej półkuli rozmieszczanie sił zbrojnych lub innych zagrażających zasobów, a także posiadanie lub kontrolowanie strategicznie ważnych zasobów na naszej półkuli
Doktryna Donroe. Co właściwie oznacza?
Zdaniem Mieczysława Boduszyńskiego, byłego amerykańskiego dyplomaty i profesora Pomona College w Kalifornii, nadal nie wiadomo, jak w praktyce będzie realizowana ta polityka i co to oznacza dla polityki USA wobec pozostałych regionów.
- Szczerze mówiąc, nie wiemy jeszcze, co to znaczy. Jeśli Chiny lub Rosja będą miały konkretne inwestycje, czy interesy w Ameryce Łacińskiej, to co z tym zrobimy? Nie jestem pewny, czy ta administracja, tak naprawdę, sama to wypracowała - ocenił ekspert w rozmowie z PAP. Jak dodał, skupienie się przez Waszyngton na zachodniej półkuli i otwarte poparcie idei stref wpływu jest potencjalnie sprzeczne z polityką powstrzymywania Chin w Azji, faworyzowaną przez część przedstawicieli administracji.
- Mieliśmy całe komisje kongresowe, całe departamenty wewnątrz resortów poświęcone rywalizacji z Chinami. Ale mamy ograniczone zasoby, w tym zasoby wojskowe. Tymczasem Chiny to wielki gracz z coraz większymi zasobami - zauważył Boduszyński. Zaznaczył przy tym, że do operacji przeciwko Wenezueli i jej blokady morskiej - która ma zostać utrzymana na dłuższy czas - sprowadzono znaczną część sił USA z innych regionów świata.
Ekspert dodał, że problem z przewidywaniem sposobu realizacji "doktryny Donroe" polega również na braku spójności w zespole Trumpa.
- Widzimy tutaj wpływ różnych frakcji na tę politykę - w tym przypadku byli to Stephen Miller i Marco Rubio. Ale różne frakcje mają różny wpływ na różną politykę, więc to wszystko jest dość chaotyczne - zaznaczył rozmówca PAP.
Z poglądem tym nie zgadza się J. Michael Waller, analityk Center for Security Policy w Waszyngtonie. Według niego "doktryna Donroe" jest dostosowaniem XIX-wiecznej polityki do nowych realiów, w których głównym rywalem USA są obecnie Chiny, a nie mocarstwa europejskie. W jego ocenie operacja w Wenezueli wpisuje się w politykę rywalizacji z Chinami, odbierając Pekinowi ważnego sojusznika. Waller uważa też, że nie oznacza to ograniczenia ambicji USA w Azji i Europie, bo ruch ten komplikuje sytuację Pekinu, co poprawia sytuację europejskich sojuszników Ameryki.
- Stałe siły morskie i baza ChRL na Morzu Karaibskim byłyby katastrofą dla wszystkich naszych sojuszników na całym świecie. Dlatego obserwowanie tak małego wsparcia (dla operacji w Wenezueli) ze strony sojuszników jest bardzo frustrujące. Jakiekolwiek zaopatrzenie na wypadek poważnej wojny w Europie zależałoby bowiem, w dużej mierze, od naszych szlaków żeglugowych przez Kanał Panamski z Teksasu, a także z Nowego Orleanu. To wszystko płynie przez Morze Karaibskie - zaznaczył Waller. - Jest to wielkie zwycięstwo zdolności Ameryki w kontekście pomocy sojusznikom z NATO. Mam nadzieję, że Europejczycy poprą (interwencję w Wenezueli), zamiast wyrażać wobec tego krytykę lub sceptycyzm - dodał.
Zdaniem Boduszyńskiego, w sprawie amerykańskiej strategii pewne jest to, że administracja Trumpa na dobre odeszła od dążenia do demokratyzacji oraz podkreślania znaczenia prawa międzynarodowego, nawet jako "listka figowego". Ekspert nawiązał w tym kontekście do międzynarodowej interwencji w Libii i obalenia w 2011 r. reżimu Muammara Kaddafiego.
- Byłem wtedy w administracji i to było coś zupełnie innego: zebraliśmy międzynarodową koalicję, otrzymaliśmy rezolucję Rady Bezpieczeństwa ONZ. Libijscy oficjele żądali interwencji - wspominał Boduszyński. Jak jednak przyznał, błędem było wówczas zbyt szybkie przeprowadzenie wyborów w Libii, przed wzmocnieniem instytucji państwowych. - W Wenezueli widzimy coś odwrotnego. Problem w tym, że - koniec końców - wybory stanowią podstawę legitymacji władzy. A strategią Trumpa wydaje się być wymuszanie pewnych zmian i decyzji groźbami użycia siły - dodał.
Rozmówca PAP zaznaczył, że taki sposób działań w Ameryce Łacińskiej może, w praktyce, utrudnić USA wpływanie na politykę poszczególnych krajów i wzmacniać negatywne postawy ich społeczeństw wobec USA, ponieważ będzie przypominał o wcześniejszych brutalnych amerykańskich interwencjach w regionie.
Siły USA uprowadziły 3 stycznia z Wenezueli przywódcę tego kraju Nicolasa Maduro i jego żonę, po czym przetransportowały ich do Stanów Zjednoczonych. Sąd federalny w Nowym Jorku postawił im w poniedziałek formalne zarzuty, w tym uczestnictwa w "zmowie narkoterrorystycznej" i sprowadzania kokainy do USA. Oskarżeni nie przyznali się do winy.
