Pracownik ma prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego. Wymiar urlopu wynosi 20 dni w przypadku, gdy pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat. Z kolei pracownikowi zatrudnionemu co najmniej 10 lat przysługuje urlop w wymiarze 26 dni. Ustalając plan urlopów, pracodawca musi uwzględnić wnioski pracowników oraz konieczność zapewnienia normalnego toku pracy - powiedziała ekspertka. A co z "urlopem na żądanie"?
Plan urlopów. Nie w każdej firmie funkcjonuje takie rozwiązanie
Zgodnie z przepisami urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów. Kodeks pracy nie precyzuje, do kiedy należy go sporządzić, jednak plan urlopów na następny rok najczęściej jest przyjmowany pod koniec starego roku kalendarzowego.
Zobacz również:
Monika Wieczorek zwróciła uwagę, że nie każdy pracodawca musi mieć plan urlopów. "Takiego obowiązku nie ma pracodawca, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa lub gdy działa, ale wyraziła zgodę na niewprowadzanie planu. W takich sytuacjach termin urlopu wypoczynkowego ustala się indywidualnie po porozumieniu z pracownikiem" - wyjaśniła.
Prawniczka zaznaczyła, że ustalając plan urlopów, pracodawca musi wziąć pod uwagę wnioski pracowników oraz konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Niezależnie od tego, czy urlop został zaplanowany w drodze porozumienia, czy ujęty w planie urlopów, jego termin może zostać przesunięty w wyjątkowych sytuacjach.
"Stanie się tak w dwóch przypadkach. Po pierwsze, na umotywowany ważnymi przyczynami wniosek pracownika, jak np. konieczność opieki nad chorym członkiem rodziny. Po drugie, jeżeli wystąpią szczególne potrzeby pracodawcy, a nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia toku pracy. Chodzi tu o okoliczności, których pracodawca nie mógł przewidzieć w chwili ustalania terminu urlopu, jak np. awaria lub nagłe i konieczne prace do wykonania" - powiedziała Wieczorek.
Czy pracownik może zostać odwołany z urlopu? Odmienne stanowisko PIP i SN
W planie urlopów nie uwzględnia się czterech dni tzw. urlopu na żądanie. Według Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) pracownik ma obowiązek podporządkować się poleceniu pracodawcy w sprawie odwołania go z urlopu bez względu na własną ocenę zasadności tej decyzji i stawić się do pracy. Odmowa powrotu z urlopu może być uznana za naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, co skutkować może rozwiązaniem stosunku pracy w trybie natychmiastowym.
Jednak Sąd Najwyższy w wyroku z 8 marca 2017 r. orzekł, że pracownik musi mieć możliwość zapoznania się z treścią złożonego przez pracodawcę oświadczenia woli o odwołaniu go z wypoczynku. "Nie można oczekiwać od pracownika, że będzie on sprawdzał pocztę elektroniczną lub odbierał smsy od pracodawcy w trakcie korzystania z urlopu" - zaznaczyła PIP.
Inspekcja podkreśliła, że odwołując pracownika z urlopu, pracodawca musi liczyć się też z koniecznością pokrycia kosztów poniesionych przez niego w związku z wcześniejszym zakończeniem wypoczynku. Muszą to być jednak wydatki pozostające w bezpośrednim związku z odwołaniem.
"Urlop wypoczynkowy jest to szczególnego rodzaju uprawnienie pracownika do corocznego, płatnego i nieprzerwanego okresu ustawowego zwolnienia od obowiązku świadczenia pracy, a jego celem jest wypoczynek i regeneracja sił pracownika" - dodała PIP.
Czy będąc na urlopie musisz odebrać telefon od szefa? Pracownicy ślą skargi na pracodawców
Zobacz również:
Ponadto - według PIP - pracownik przebywający na urlopie wypoczynkowym nie jest zobowiązany do odbierania telefonu od pracodawcy. "Tym samym, w naszej ocenie, pracodawca nie może żądać od pracownika odbierania na urlopie wypoczynkowym telefonów służbowych, jak również połączeń kierowanych w celach służbowych na telefon prywatny" - oceniła PIP.
Inspekcja zaznaczyła przy tym, że pracodawca może ustalić w przepisach wewnątrzzakładowych obowiązek odbierania połączeń przychodzących na telefon służbowy w czasie urlopu w odniesieniu do pracowników kluczowych dla pracodawcy np. menadżerów, dyrektorów, informatyków.
Do PIP w 2023 i 2024 roku wpłynęło 928 skarg dotyczących nieprawidłowości w zakresie udzielania urlopów wypoczynkowych, także tych niewykorzystanych w poprzednim roku. Inspektorzy za zasadne uznali 292 skargi.
