Rządowe Centrum Legislacji opublikowało projekt ustawy, która ma usprawnić wybrane procedury w obszarze spraw obywatelskich. Nowelizacja obejmuje przepisy dotyczące obywatelstwa polskiego, dowodów osobistych, aktów stanu cywilnego oraz dokumentów paszportowych.
Celem tej regulacji jest ograniczenie ryzyka posługiwania się nieważnym dokumentem oraz ochrona jego posiadacza przed potencjalnymi konsekwencjami prawnymi i administracyjnymi.
Nowe uprawnienia dla urzędników i zmiany dla seniorów. Co zakłada nowelizacja?
Projekt przewiduje także rozszerzenie uprawnień urzędników zajmujących się dowodami osobistymi. Nowe przepisy "umożliwią urzędnikowi zajmującemu się sprawami dowodów osobistych dostęp do rejestru PESEL, rejestru stanu cywilnego w zakresie danych zamieszczanych w odpisach skróconych aktu urodzenia, aktu małżeństwa i aktu zgonu oraz Rejestru Dokumentów Paszportowych w zakresie wydanych dokumentów paszportowych. Projektowane przepisy mają na celu wzmocnienie procedur umożliwiających prawidłowe potwierdzanie tożsamości obywatela" - czytamy w projekcie.
Projekt nowelizacji wprowadza również zmiany, które mają uprościć procedury i odciążyć administrację. Jedną z najważniejszych propozycji jest wydłużenie okresu ważności dowodu osobistego dla osób, które ukończyły 70. rok życia - z 10 do 15 lat.
Nowością będzie także możliwość wskazania innego organu gminy jako miejsca odbioru dowodu osobistego już na etapie składania wniosku. Obecnie dokument można odebrać wyłącznie w urzędzie, w którym złożono wniosek. W dalszym ciągu wystawcą dowodu pozostanie jednak pierwotny organ gminy.
Projekt zakłada również możliwość zgłaszania utraty lub uszkodzenia dowodu osobistego dziecka za pomocą dedykowanej usługi elektronicznej. Dodatkowo wniosek o wydanie dowodu dla dziecka będzie mógł złożyć wyłącznie rodzic sprawujący władzę rodzicielską, która nie została ograniczona w sposób uniemożliwiający złożenie wniosku. W formularzu znajdzie się oświadczenie składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.
Nieważny dowód osobisty. Co zmieni się dla posiadacza?
Jedną z kluczowych zmian jest wprowadzenie obowiązku informowania obywateli przez gminy o unieważnieniu dowodu osobistego w przypadku zmiany danych zawartych w dokumencie. Jeżeli projekt zostanie przyjęty, nowe przepisy zaczną obowiązywać 1 lipca 2026 r.
Procedura informacyjna ma być wieloetapowa. W przypadku braku danych kontaktowych w Rejestrze Danych Kontaktowych (RDK), organ gminy będzie w pierwszej kolejności informował posiadacza dokumentu o unieważnieniu na adres do doręczeń elektronicznych. W przypadku braku tych danych, informacja zostanie wysłana na adres zameldowania posiadacza gromadzony w rejestrze PESEL - napisano w uzasadnieniu projektu.
Jeżeli po weryfikacji okaże się, że nie ma możliwości przekazania informacji, urząd nie będzie zobowiązany do podejmowania dalszych działań. Wyłączono również obowiązek informowania w sytuacji, gdy zmiana nazwiska nastąpiła w wyniku zawarcia związku małżeńskiego.
Tymczasem brak ważnego dokumentu może skutkować karą do 5 tys. zł.
