W środę (10.09) Ministerstwo Finansów opublikowało szczegółowe dane dotyczące zadłużenia publicznego na koniec II kwartału 2025 roku. Wyniki nie pozostawiają złudzeń - zarówno państwowy dług publiczny, jak i dług sektora instytucji rządowych i samorządowych znacząco wzrosły w ostatnich miesiącach. Resort podkreśla, że zmiany te są wynikiem wielu czynników, od wzrostu zadłużenia podsektora rządowego, przez sytuację funduszy celowych, aż po relację długu do PKB, która coraz bardziej zbliża się do poziomu budzącego niepokój w kontekście kryteriów fiskalnych Unii Europejskiej.
MF podał dane: Skokowy wzrost długu publicznego w II kwartale
Jak poinformował resort finansów w oficjalnym komunikacie, państwowy dług publiczny (PDP), czyli skonsolidowane zadłużenie sektora finansów publicznych, wyniósł na koniec czerwca 1 bilion 769,6 miliarda złotych. To oznacza wzrost o 56,3 miliarda złotych, czyli o 3,3 proc. w porównaniu do końca pierwszego kwartału 2025 r.
Jeszcze wyraźniejszy jest wzrost względem końca 2024 r. - aż o 158 miliardów złotych, co stanowi wzrost o 9,8 proc. W strukturze wzrostu największy wpływ miał podsektor rządowy, którego zadłużenie zwiększyło się w drugim kwartale o 57,4 miliarda złotych (czyli o 3,6 proc.).
W tym samym czasie zadłużenie jednostek samorządu terytorialnego i ich związków spadło o 1,3 miliarda złotych, a całego podsektora samorządowego o 1,1 miliarda złotych. Minimalny, ale zauważalny wzrost - o 0,3 mln zł (2,1 proc.) - odnotowano także w zadłużeniu podsektora ubezpieczeń społecznych.
Jednocześnie relacja PDP do PKB na koniec II kwartału 2025 r. wzrosła do 47,1 proc. To o 0,8 punktu procentowego więcej niż w poprzednim kwartale i aż o 2,8 punktu więcej niż na koniec 2024 r. Dynamika tego wzrostu pokazuje, że pomimo korzystnej koniunktury, skala zadłużenia rośnie szybciej niż gospodarka.
Dług EDP rośnie szybciej niż gospodarka
Jeszcze istotniejszy dla oceny fiskalnej kondycji państwa jest dług sektora instytucji rządowych i samorządowych, tzw. dług EDP (ang. excessive deficit procedure), który stanowi podstawę oceny krajów członkowskich Unii Europejskiej pod kątem zgodności z kryteriami z Maastricht. Według danych MF, dług ten na koniec czerwca 2025 r. wyniósł 2 biliony 185,8 miliarda złotych. To oznacza wzrost o 62,2 miliarda złotych (2,9 proc.) w porównaniu z poprzednim kwartałem oraz o 173,4 miliarda złotych (8,6 proc.) względem końca ubiegłego roku.
Resort wskazuje, że na tę zmianę wpływ miały nie tylko wzrosty i spadki w poszczególnych segmentach PDP, ale także działania w ramach funduszy specjalnych. W samym II kwartale skonsolidowane zadłużenie Funduszu Przeciwdziałania COVID-19 wzrosło o 10,9 miliarda złotych, a Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych o kolejne 2,1 miliarda złotych. Dla kontrastu, zadłużenie Krajowego Funduszu Drogowego spadło o 2,2 miliarda złotych. Jak zauważa Polska Agencja Prasowa, jednocześnie wzrósł stan depozytów na rachunku Ministerstwa Finansów oraz wartość skarbowych papierów wartościowych posiadanych przez fundusze ulokowane w Banku Gospodarstwa Krajowego - łącznie o 10,2 miliarda złotych.
W efekcie relacja długu EDP do PKB również wzrosła - do 58,2 proc. na koniec czerwca. W porównaniu z pierwszym kwartałem to wzrost o 0,7 punktu procentowego, a w odniesieniu do końca 2024 r. - aż o 2,9 punktu procentowego. Choć poziom ten nadal mieści się w granicach unijnych limitów, trend wzrostowy może w dłuższej perspektywie oznaczać większą presję na konsolidację fiskalną lub zmianę kierunków polityki budżetowej.
Presja na politykę fiskalną rośnie
Ministerstwo Finansów podkreśla, że publikowane dane mają kluczowe znaczenie nie tylko dla analizy bieżącej sytuacji ekonomicznej, ale również w kontekście przyszłych decyzji dotyczących polityki fiskalnej, limitów wydatków oraz planowania budżetu państwa.
Agata Siwek
