Omawianie wniosków z kontroli NIK rozpoczął wiceprezes tej instytucji, Michał Jędrzejczyk, który na wstępie zaznaczył, że analizie poddano "jeden z najbardziej kontrowersyjnych programów rządowych w ostatnich latach", którego wprowadzanie wiązało się ze "złamaniem podstawowych reguł legislacji podatkowej".
NIK: Polski ład miał uporządkować podatki, a wprowadził zamieszanie
Ustawa z 29 października 2021 r., zwana Polskim Ładem, miała na celu stworzenie bardziej sprawiedliwego systemu fiskalnego. Jak jednak wynika z ustaleń NIK, ustawa wprowadziła chaos w systemie podatkowym oraz wywołała niepokój wśród podatników.
Zobacz również:
"Wprowadzone zmiany w największym stopniu dotyczyły podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, tj. ponad 25 mln osób" - zaznaczyła Izba w sprawozdaniu z kontroli.
Według NIK podczas prac nad projektem nie przeprowadzono wielu koniecznych analiz dotyczących niektórych zasad obliczania i poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.
NIK negatywnie oceniła sposób wdrażania zmian podatkowych przewidzianych w "Polskim Ładzie", wskazując, że "wybrane zmiany systemowe wprowadzono nierzetelnie oraz nieskutecznie". Podkreślono, że podatnikom nie zapewniono też odpowiedniego czasu na przygotowanie się do nowych przepisów.
NIK: Nawet służby skarbowe nie zostały przygotowane do "Polskiego Ładu"
Izba zauważyła, że projekt ustawy przewidywał nowelizację 22 ustaw i liczył wraz z uzasadnieniem 500 stron, ale mimo wysokiego stopnia skomplikowania i rozległości wprowadzanych zmian ustawa weszła w życie po 38 dniach od ogłoszenia. Według NIK, ustawa takich rozmiarów i o takich konsekwencjach powinna mieć dłuższe vacatio legis.
Przedstawiciele NIK zwrócili też uwagę na fakt, że nawet pracownicy Krajowej Administracji Skarbowej (KAS) nie zostali dobrze przygotowani do zmian w systemie podatkowym wprowadzanych przez Polski Ład - zorganizowano dla nich za mało szkoleń, a te szkolenia, które się odbyły, nie zostały poddane ocenie pod kątem skuteczności.
- Chaos, brak spójności, ciągłe zmiany przepisów, wszystko w ramach jednej z najważniejszych reform (...) Wymagana byłaby tu transparentność oraz uważność wprowadzania tych przepisów - podsumował prowadzący konferencję rzecznik prasowy NIK Marcin Marjański.
W sesji pytań i odpowiedzi pojawił się wątek personalnej odpowiedzialności za błędy we wdrażaniu Polskiego Ładu. - Generalnie odpowiedzialność całą (...) ponosił pan minister Kościński, który poniósł odpowiedzialność polityczną - stwierdziła Anna Wojcieszkiewicz, p.o. Dyrektora Departamentu Budżetu i Finansów NIK.
Mowa o ministrze finansów Tadeuszu Kościńskim, który pełnił tę funkcję w rządzie Mateusza Morawieckiego od października 2021 do lutego 2022. Kościński 7 lutego 2022 złożył rezygnację ze stanowiska, biorąc na siebie odpowiedzialność polityczną za "Polski Ład".
