Spis treści:
- Jak opodatkowane są premie od pracodawców?
- Do czego wliczają się premie?
Jak opodatkowane są premie od pracodawców?
Zarówno premia uznaniowa, jak i regulaminowa, jeśli wypłacana jest z tytułu umowy o pracę, powiększa przychód ze stosunku pracy i jest rozliczana według tych samych zasad. Pracodawca dolicza bonus do miesięcznego wynagrodzenia brutto i od łącznej kwoty nalicza zaliczkę na PIT, stosując stawkę 12 proc. do rocznego dochodu 120 tys. zł i 32 proc. od nadwyżki ponad ten próg. Premia co do zasady traktowana jest jak zwykłe wynagrodzenie, chyba że mieści się w jednym z wyjątków przewidzianych w ustawie, dotyczących np. ściśle określonych świadczeń socjalnych.
Analogicznie wygląda sytuacja w ZUS - premie, bez względu na to, czy są uznaniowe, roczne, kwartalne czy sprzedażowe, zasilają podstawę wymiaru składek emerytalnych, rentowych, chorobowych i wypadkowych. W efekcie im wyższy bonus, tym większa kwota potrąceń na ubezpieczenia i podatek. Przy typowych stawkach składek po stronie pracownika (13,71 proc. na ubezpieczenia społeczne i 9 proc. na ubezpieczenie zdrowotne) z premii 1000 zł brutto przeciętna osoba rozliczająca się w pierwszym progu otrzyma około 780-800 zł netto.
Częstotliwość przyznawania premii zależy od tego, jak została ujęta w wewnętrznych zasadach firmy. Jeśli regulamin lub umowa dokładnie opisują warunki i wysokość świadczenia, premia ma charakter roszczeniowy i staje się stałym składnikiem wynagrodzenia. Gdy zasady mówią jedynie o możliwości jej przyznania, jest to premia uznaniowa, której pracownik nie może się domagać. Należy przy tym podkreślić, że oba typy bonusów zwiększają podstawę podatku i składek.
Do czego wliczają się premie?
Z perspektywy ubezpieczeń społecznych premie mają bezpośredni wpływ na wysokość świadczeń, ponieważ zwiększają podstawę, od której naliczane są składki emerytalne i rentowe. Każda oskładkowana złotówka powiększa roczny przychód wykazywany w ZUS, a tym samym stopniowo podnosi podstawę obliczenia przyszłej emerytury lub renty. Ten mechanizm obejmuje również inne świadczenia, takie jak zasiłek macierzyński.
Inaczej kształtuje się sytuacja przy ustalaniu podstawy wynagrodzenia chorobowego i zasiłków z tytułu niezdolności do pracy. Do przeciętnego wynagrodzenia z ostatnich 12 miesięcy wlicza się jedynie te składniki, które są pomniejszane za okres choroby, dlatego premie wypłacane w stałej wysokości - niezależnie od faktycznej liczby przepracowanych dni - nie zwiększają podstawy chorobowego. Jeżeli jednak regulamin zakładowy przewiduje pomniejszanie premii za okres niezdolności do pracy lub jej całkowite wstrzymanie, bonus zostaje uwzględniony w podstawie zasiłku jako składnik zależny od przepracowanego czasu.
Od charakteru premii zależy także jej znaczenie przy ustalaniu wynagrodzenia urlopowego i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Standardowa premia uznaniowa - nieregularna i niewynikająca z prawa pracownika - nie powiększa tych świadczeń, co potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego (I PKN 17/00). Tylko premie ujęte jako stały element wynagrodzenia w regulaminie pracy lub umowie mogą wpływać na ich wysokość. Jednocześnie wszystkie premie, bez względu na charakter, są wykazywane w rocznym PIT-11 i mogą być brane pod uwagę np. przy ocenie zdolności kredytowej w bankach.
