Spis treści:
- Od czego zależy zwolnienie z podatku od darowizny?
- Kogo zalicza się do poszczególnych grup podatkowych?
- Najbliższa rodzina może skorzystać z pełnego zwolnienia
- Jakie warunki trzeba spełnić, żeby nie zapłacić podatku od darowizny?
- Kiedy nie trzeba zgłaszać darowizny?
- Co się stanie, gdy warunki zwolnienia nie zostaną spełnione?
Podwyższone kwoty wolne od podatku i utrzymane pełne zwolnienie dla najbliższej rodziny sprawiają, że wiele darowizn nie rodzi obowiązku podatkowego - pod warunkiem że obdarowany dopełni wymaganych formalności.
Od czego zależy zwolnienie z podatku od darowizny?
To, czy darowizna będzie opodatkowana, zależy przede wszystkim od dwóch kwestii: kto przekazuje majątek i jaką ma on wartość. Ustawa o podatku od spadków i darowizn dzieli obdarowanych na trzy grupy podatkowe, a dla każdej z nich przewiduje inną kwotę wolną.
W 2026 roku opodatkowaniu podlega nabycie od jednej osoby, jeśli jego czysta wartość przekroczy:
- 36 120 zł - w I grupie podatkowej,
- 27 090 zł - w II grupie podatkowej,
- 5733 zł - w III grupie podatkowej.
To oznacza, że jeśli wartość darowizny mieści się w limicie właściwym dla danej grupy, nie trzeba jej zgłaszać do urzędu skarbowego ani płacić od niej podatku.
Kogo zalicza się do poszczególnych grup podatkowych?
Wysokość zwolnienia zależy od stopnia pokrewieństwa z darczyńcą.
Do I grupy podatkowej należą:
- małżonek,
- dzieci, wnuki i dalsi zstępni,
- rodzice, dziadkowie i dalsi wstępni,
- pasierb,
- zięć i synowa,
- rodzeństwo,
- ojczym i macocha,
- teściowie.
Do II grupy podatkowej zalicza się m.in.:
- dzieci rodzeństwa,
- rodzeństwo rodziców,
- dalszych powinowatych wskazanych w ustawie,
- małżonków rodzeństwa i inne osoby wymienione w tej grupie.
Do III grupy trafiają wszyscy pozostali nabywcy, czyli osoby niespokrewnione albo takie, które nie mieszczą się w dwóch pierwszych grupach.
Zobacz również:
Najbliższa rodzina może skorzystać z pełnego zwolnienia
Najszersze preferencje przewidziano dla tzw. zerowej grupy podatkowej. To właśnie te osoby mogą otrzymać darowiznę bez podatku niezależnie od jej wysokości. Nie ma tu znaczenia, czy chodzi o kilka tysięcy złotych, czy o dużą kwotę przeznaczoną na zakup mieszkania.
Do zerowej grupy należą:
- małżonek,
- zstępni, czyli dzieci, wnuki, prawnuki,
- wstępni, czyli rodzice, dziadkowie, pradziadkowie,
- pasierb,
- rodzeństwo,
- ojczym,
- macocha.
Warto zauważyć, że do tej kategorii nie należą teściowie, zięć ani synowa, choć mieszczą się w I grupie podatkowej. To ważna różnica, bo osoby z zerowej grupy mogą skorzystać z całkowitego zwolnienia, a pozostali członkowie I grupy tylko z kwoty wolnej do 36 120 zł.
Jakie warunki trzeba spełnić, żeby nie zapłacić podatku od darowizny?
Samo pokrewieństwo nie wystarczy. Aby skorzystać z pełnego zwolnienia dla najbliższej rodziny, musisz jeszcze dopełnić określonych warunków - są to dokładnie 3 rzeczy.
1. Zgłoszenie darowizny w terminie 6 miesięcy
Obdarowany powinien zgłosić nabycie do właściwego naczelnika urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2. Termin wynosi 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego.
Jeżeli ten termin zostanie przekroczony, zwolnienie przepada, a darowizna jest rozliczana na zasadach właściwych dla I grupy podatkowej.
2. Przy darowiźnie pieniężnej potrzebny jest ślad przelewu
Jeżeli przedmiotem darowizny są pieniądze, ich otrzymanie trzeba udokumentować. Przepisy wymagają, aby środki zostały przekazane:
- na rachunek płatniczy obdarowanego,
- na jego rachunek bankowy,
- na rachunek w SKOK
- albo przekazem pocztowym.
To oznacza, że gotówka wręczona "do ręki" może pozbawić prawa do zwolnienia, nawet jeśli pieniądze przekazał rodzic, dziadek czy rodzeństwo.
3. Trzeba pilnować zasad sumowania darowizn
Przy ustalaniu, czy został przekroczony limit, bierze się pod uwagę nie tylko ostatnią darowiznę. Sumuje się wartość rzeczy i praw majątkowych otrzymanych od tej samej osoby w roku, w którym doszło do ostatniego nabycia, oraz w ciągu 5 lat poprzedzających ten rok.
To bardzo ważne, bo wiele osób błędnie zakłada, że każda kolejna darowizna liczona jest osobno. Tymczasem fiskus patrzy łącznie na nabycia od jednego darczyńcy.
Kiedy nie trzeba zgłaszać darowizny?
Nie każda darowizna wymaga składania formularza SD-Z2. Zgłoszenie nie jest konieczne wtedy, gdy:
- łączna wartość majątku nabytego od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok ostatniego nabycia, powiększona o ostatnią darowiznę, nie przekracza 36 120 zł w przypadku najbliższej rodziny
- albo nabycie następuje na podstawie aktu notarialnego.
W praktyce oznacza to, że jeśli dziecko otrzyma od rodzica kwotę mieszczącą się w limicie, nie musi składać zgłoszenia. Gdy jednak suma kolejnych darowizn przekroczy próg, obowiązek formalny już się pojawia.
Co się stanie, gdy warunki zwolnienia nie zostaną spełnione?
Jeżeli obdarowany nie zgłosi darowizny w terminie albo nie udokumentuje przelewu przy darowiźnie pieniężnej, może stracić prawo do pełnego zwolnienia. Wtedy darowizna zostanie opodatkowana według zasad ogólnych.
Dla I grupy podatkowej obowiązują następujące stawki:
- 3 proc. - do 11 833 zł,
- 355 zł i 5 proc. nadwyżki ponad 11 833 zł - przy wartości między 11 833 zł a 23 665 zł,
- 946,60 zł i 7 proc. nadwyżki ponad 23 665 zł - przy wyższych kwotach.
Stawki rosną odpowiednio dla II i III grupy podatkowej, dlatego niedopełnienie formalności będzie się wiązało z kosztami.
