Spis treści:
- Nowe zasady wchodzą w życie. Terminy są już znane
- Staż pracy liczony inaczej. Co dokładnie się zmienia?
- Więcej urlopu wypoczynkowego dla części pracowników
- Urlop uzupełniający możliwy także w trakcie roku
- Bez wniosku i dokumentów zmiana nie zadziała
- Dwa lata na działanie i jasne ograniczenia
- Zmiana, która dla wielu oznacza więcej urlopu
Przez lata rynek pracy funkcjonował według zasad, które nie uwzględniały rzeczywistej ścieżki zawodowej wielu osób. Praca na umowach cywilnoprawnych czy prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej były codziennością, ale przy ustalaniu stażu pracy nie miały żadnego znaczenia. Informacje opublikowane przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pokazują, że ten sposób myślenia właśnie się kończy, a zmiany będą miały bardzo konkretne konsekwencje dla pracowników.
Nowe zasady wchodzą w życie. Terminy są już znane
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazuje jednoznacznie, że nowe przepisy mają jasno określone daty wejścia w życie. W sektorze publicznym będą obowiązywać od 1 stycznia 2026 roku.
Nie wszędzie nowe przepisy wejdą w tym samym czasie, bowiem w sektorze prywatnym od 1 maja 2026 roku. Oznacza to, że od tych momentów pracodawcy będą musieli uwzględniać nowe zasady liczenia stażu pracy, o ile pracownik dostarczy wymagane dokumenty.
Staż pracy liczony inaczej. Co dokładnie się zmienia?
Sednem reformy jest rozszerzenie okresów, które będą wliczane do stażu pracy. Jak podkreśla resort, chodzi o realne uznanie doświadczenia zawodowego zdobywanego poza klasycznym etatem. Do stażu pracy będą mogły zostać zaliczone zarówno okresy pracy na umowie zlecenia, jak i lata prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej.
Co szczególnie istotne, ustawa będzie działała wstecz. Oznacza to, że liczyć się będą także okresy sprzed wejścia przepisów w życie, bez wskazywania konkretnej granicy czasowej. Warunkiem pozostaje ich właściwe udokumentowanie.
Więcej urlopu wypoczynkowego dla części pracowników
Choć Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazuje, że dodatkowe lata stażu wpłyną również na inne uprawnienia, to dla większości pracowników najważniejsza będzie zmiana w wymiarze urlopu wypoczynkowego. To właśnie tu nowe zasady mogą przynieść natychmiastową i bardzo czytelną korzyść.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu pracy:
- 20 dni urlopu przysługuje pracownikom ze stażem krótszym niż 10 lat,
- 26 dni urlopu - po osiągnięciu co najmniej 10 lat stażu pracy.
Ministerstwo pokazuje na przykładach, że nowy sposób liczenia stażu może mieć bardzo konkretny efekt. Pracownik, który ma zaliczone lata nauki oraz kilka lat pracy na etacie, często przez długi czas pozostawał przy 20 dniach urlopu. Po doliczeniu okresów prowadzenia działalności gospodarczej lub pracy na umowie zlecenia jego staż może przekroczyć 10 lat, a to automatycznie oznacza prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego.
Urlop uzupełniający możliwy także w trakcie roku
Z informacji przekazanych przez resort wynika, że nowe przepisy obejmują również sytuacje, w których pracownik w danym roku kalendarzowym wykorzystał już cały przysługujący mu urlop. Jeżeli w trakcie roku uda się udokumentować dodatkowe okresy zatrudnienia i osiągnąć 10-letni staż, pracownik nabędzie prawo do urlopu uzupełniającego.
W praktyce będzie to różnica pomiędzy nowym a dotychczasowym wymiarem urlopu. Przy przejściu z 20 na 26 dni oznacza to 6 dodatkowych dni wolnego, które pracodawca będzie zobowiązany przyznać.
Bez wniosku i dokumentów zmiana nie zadziała
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyraźnie zaznacza, że nowe uprawnienia nie zostaną przyznane automatycznie. Kluczowe będzie działanie po stronie pracownika. Podstawą do doliczenia stażu będzie zaświadczenie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, o które trzeba wystąpić elektronicznie przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS (PUE/eZUS), a następnie przekazać je pracodawcy.
Bez tego formalnego kroku dodatkowe lata pracy nie zostaną uwzględnione.
Dwa lata na działanie i jasne ograniczenia
Pracownicy będą mieli 24 miesiące od wejścia przepisów w życie na dostarczenie dokumentów potwierdzających dodatkowe okresy stażu. Po upływie tego czasu okresy nieudokumentowane nie będą mogły zostać zaliczone do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia, w tym wymiar urlopu wypoczynkowego.
Resort przypomina także, że do stażu nie będą wliczane umowy o dzieło, a w przypadku nakładania się okresów zatrudnienia zaliczany będzie tylko jeden z nich.
Zmiana, która dla wielu oznacza więcej urlopu
Jak wynika z informacji Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, nowe przepisy najbardziej odczują osoby, które przez lata pracowały na zleceniach lub prowadziły własną działalność, a dziś są zatrudnione na umowie o pracę. Dla wielu z nich zmiana zasad liczenia stażu oznacza bardzo konkretną korzyść - prawo do 26 dni urlopu, często po raz pierwszy w karierze.
To jedna z tych zmian w prawie pracy, które nie pozostają na papierze. Pod warunkiem, że pracownik złoży wniosek i dostarczy dokumenty, przełożą się bezpośrednio na więcej wolnego czasu.
Agata Siwek
