Spis treści:
- Co to właściwie oznacza inflacja?
- Dlaczego mimo spadającej inflacji ceny dalej "rosną"?
- Co dziś najbardziej podbija ceny?
- Co to oznacza dla domowego budżetu?
Co to właściwie oznacza inflacja?
Inflacja to nic innego jak wzrost średniego poziomu cen dóbr i usług, który sprawia, że za tę samą kwotę pieniędzy kupujemy mniej niż wcześniej. We wrześniu 2025 r. inflacja w Polsce wyniosła 2,9 proc. rok do roku, co oznacza, że przeciętnie ceny są o tyle wyższe niż przed rokiem. Jednak w porównaniu z sierpniem ceny praktycznie się nie zmieniły. To spowolnienie oznacza, że choć ceny dalej rosną, to nie tak szybko jak wcześniej.
Ekonomiści tłumaczą, że inflacja jest mierzona na podstawie koszyka produktów i usług typowych dla przeciętnego gospodarstwa domowego. W Polsce robi to Główny Urząd Statystyczny (GUS), który zbiera dane i publikuje regularne raporty.
Dlaczego mimo spadającej inflacji ceny dalej "rosną"?
To ważne rozróżnienie: spadek inflacji to nie spadek cen, a jedynie mniejszy wzrost cen. Jeśli coś kosztowało 100 zł, potem 110 zł, a dziś 113 zł - inflacja spada, bo tempo wzrostu zmalało, ale produkt nadal jest droższy niż kiedyś.
Po pandemii i związanych z nią wydatkach rządowych pojawiły się nierówności między podażą a popytem. Rządy i banki centralne wprowadziły wielkie zastrzyki pieniędzy do gospodarki, ale często brakowało towarów i usług, które można było za nie kupić. Tak powstała presja inflacyjna, która trwała i ewoluowała przez ostatnie lata.
Jak podkreślają eksperci z Narodowego Banku Polskiego, inflacja bazowa (czyli po wyłączeniu cen żywności i energii) w Polsce utrzymuje się na poziomie około 3,2 proc. rok do roku, co pokazuje, że podwyżki cen są obecne także w innych sektorach gospodarki.
Co dziś najbardziej podbija ceny?
Choć inflacja ogólnie zwalnia, wciąż istnieją obszary, które mają największy wpływ na codzienne wydatki Polaków. To właśnie te czynniki wciąż napędzają wzrost cen i sprawiają, że portfele są napięte. Przyjrzyjmy się im dokładniej.
Energia i usługi komunalne to jeden z głównych motorów drożyzny. Ceny prądu, gazu i ogrzewania pozostają na wysokim poziomie, między innymi z powodu globalnych napięć - takich jak trwająca wojna na Ukrainie - które powodują zakłócenia w dostawach surowców energetycznych oraz zwiększają koszty produkcji. W efekcie rachunki za energię domową znacząco podrożały i to nadal odbija się na naszych wydatkach.
Żywność to kolejny ważny element koszyka wydatków, który mocno odczuwa inflację. Mimo że tempo wzrostu cen żywności nieco zwolniło w ostatnich miesiącach, to nadal ceny produktów spożywczych rosną szybciej niż ogólny poziom cen w gospodarce, sięgając około 4 proc. wzrostu rok do roku. To oznacza, że za podstawowe produkty codziennego użytku płacimy coraz więcej, co mocno uderza w domowe budżety.
Koszty pracy i usług to kolejny obszar, który wpływa na wyższe ceny. W wielu branżach brakuje pracowników, a firmy muszą podnosić wynagrodzenia, aby przyciągnąć i zatrzymać ludzi. Te rosnące koszty płac przekładają się na wyższe ceny usług - od fryzjerów i restauracji, po remonty czy usługi transportowe.
Wreszcie, istnieją efekty opóźnione - to sytuacje, gdy wcześniej ceny były zamrożone lub regulowane administracyjnie, na przykład przez różne tarcze antyinflacyjne lub interwencje rządu. Teraz, gdy te ograniczenia są znoszone, ceny wracają do bardziej "normalnego", czyli wyższego poziomu. To również dokłada się do odczuwalnego wzrostu kosztów życia.
Co to oznacza dla domowego budżetu?
Inflacja to nie tylko suchy wskaźnik podawany w statystykach - to realny problem, który każdego dnia przekłada się na nasze wydatki. Wyobraź sobie, że twoja miesięczna lista zakupów kosztowała rok temu 1000 zł. Przy inflacji na poziomie 3 proc. oznacza to, że dziś za te same produkty zapłacisz już 1030 zł. Na pierwszy rzut oka różnica może wydawać się niewielka, ale jeśli powtarza się to co miesiąc przez cały rok, różnica roczna to aż 360 zł więcej, które musisz znaleźć w budżecie.
Jeśli do tego dodamy drożejące rachunki za prąd i gaz - powiedzmy, że zamiast 300 zł miesięcznie teraz płacisz 350 zł - roczne obciążenie domowego budżetu rośnie o kolejne 600 zł. To łącznie już blisko 1000 zł więcej rocznie na same podstawowe wydatki.
Dla wielu rodzin, szczególnie tych z mniejszymi dochodami, to znacząca kwota, którą trzeba albo znaleźć dodatkowo, albo gdzieś uciąć wydatki - na rozrywkę, oszczędności czy inwestycje w przyszłość. Dlatego zrozumienie, co napędza inflację i jak się przed nią chronić, staje się ważnym elementem codziennego zarządzania finansami.
Agata Siwek
