Spis treści:
- ZUS bierze pod lupę wakacje składkowe
- "Zaczynamy sprawdzać" - czyli co dokładnie ogłosił ZUS
- Na czym polega kontrola? ZUS bada spełnienie kryteriów
- Co się dzieje, gdy ZUS uzna ulgę za nienależną?
- Skala programu? Ponad dwa miliony ulg przyznanych
- Czym są wakacje składkowe - przypomnienie zasad
- Kto ma prawo do skorzystania z ulgi? Warunki w pigułce
- Zmiany we wniosku RWS, czyli prostsza droga do ulgi
- Ostatnie miesiące na złożenie wniosku za 2025 rok
ZUS bierze pod lupę wakacje składkowe
Wakacje składkowe miały być chwilą oddechu dla małego biznesu. Krótkim, jednorazowym wytchnieniem w intensywnym roku prowadzenia działalności. Dla wielu oznaczały ulgę w budżecie i przestrzeń na złapanie płynności. Działały prosto: jeden miesiąc bez składek, otwiera się w nowym oknie społecznych. Żadnych wpłat, tylko wniosek przez PUE.
Zainteresowanie? Ogromne. Od listopada 2024 r. ZUS otrzymał ponad 2,25 mln wniosków. Większość - dokładnie 2 149 489 - została rozpatrzona pozytywnie. Niemniej tak duża skala wsparcia pociąga za sobą konieczność kontroli. Jak zaznacza ZUS w najnowszym komunikacie: "środki przeznaczone na pomoc przedsiębiorcom pochodzą z budżetu państwa i stanowią pomoc publiczną, dlatego mamy obowiązek potwierdzić, że przyznaliśmy ją zasadnie".
"Zaczynamy sprawdzać" - czyli co dokładnie ogłosił ZUS
Z komunikatu opublikowanego w w środę 22 października, jasno wynika, że ZUS rozpoczyna, otwiera się w nowym oknie oficjalne kontrole. "Zaczynamy weryfikować pomoc przyznaną przedsiębiorcom w ramach wakacji składkowych" - informuje Zakład. Pierwszym celem są wnioski złożone do końca czerwca 2025 roku, czyli te, które zostały ocenione przed uruchomieniem zautomatyzowanej weryfikacji z KAS.
Od lipca br. ZUS sprawdza na bieżąco przychody zgłoszone przez przedsiębiorców we współpracy z Krajową Administracją Skarbową. Niemniej teraz Zakład wraca do starszych spraw. Celem jest sprawdzenie, czy przedsiębiorcy, którzy już otrzymali zwolnienie, spełnili wszystkie warunki ustawowe.
"W efekcie kontroli będziemy wszczynać postępowania, w których przedsiębiorcy mogą brać czynny udział, otwiera się w nowym oknie i składać dodatkowe wyjaśnienia. Postępowanie może się zakończyć odebraniem ulgi (wydaniem decyzji) i koniecznością opłacenia składek wraz z odsetkami za zwłokę za miesiąc, za który wcześniej przedsiębiorca był zwolnieniony" - wyjaśnia ZUS w komunikacie.
Na czym polega kontrola? ZUS bada spełnienie kryteriów
Nie chodzi tu tylko o "zaglądanie w papiery". ZUS podkreśla, że przeprowadzi pełne postępowania administracyjne, w których przedsiębiorcy będą mogli brać czynny udział, składać wyjaśnienia i uzupełniać dokumentację, otwiera się w nowym oknie. Jednak stawką jest coś więcej niż jednorazowa pomyłka - jeśli okaże się, że ulga została przyznana niesłusznie, może zostać cofnięta, a przedsiębiorca będzie musiał zapłacić składki wraz z odsetkami za zwłokę.
Zgodnie z informacją z komunikatu, kontrola obejmie m.in.:
- sprawdzenie limitu przychodów w dwóch ostatnich latach przed złożeniem wniosku -nie mógł przekroczyć równowartości 2 mln euro,
- weryfikację liczby osób zgłoszonych do ubezpieczeń - w miesiącu przed wnioskiem nie mogło być więcej niż 10,
- analizę, czy przedsiębiorca był objęty ubezpieczeniami społecznymi choć przez jeden dzień przed miesiącem wnioskowanym,
- ustalenie, czy działalność nie była prowadzona na rzecz byłego pracodawcy w tym samym zakresie co wcześniejszy stosunek pracy.
Dodatkowo, ZUS , otwiera się w nowym okniezastrzega, że sprawdzane będą również ewentualne zmiany schematu ubezpieczeniowego, czyli sytuacje, w których przedsiębiorca mógł zmodyfikować podstawy wymiaru składek, by sztucznie spełnić kryteria.
Co się dzieje, gdy ZUS uzna ulgę za nienależną?
Jeśli w trakcie postępowania ZUS stwierdzi nieprawidłowości, wyda decyzję o cofnięciu ulgi. To oznacza, że przedsiębiorca będzie musiał opłacić zaległe składki za miesiąc objęty zwolnieniem - razem z odsetkami.
Nie wszystko jednak stracone. Każdy ma prawo odwołać się do sądu od takiej decyzji, a w przypadku trudnej sytuacji finansowej - złożyć wniosek o układ ratalny. ZUS , otwiera się w nowym oknieprzypomina też, że w każdej placówce działają doradcy ds. ulg i umorzeń, którzy mogą pomóc w przygotowaniu odpowiednich wniosków i rozłożeniu zobowiązań na raty.
Skala programu? Ponad dwa miliony ulg przyznanych
Z danych udostępnionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wynika, że od uruchomienia wakacji składkowych, otwiera się w nowym oknie w listopadzie 2024 roku do końca września 2025 wpłynęło dokładnie 2 250 787 wniosków RWS. 95,5 proc. z nich zakończyło się pozytywną decyzją o zwolnieniu ze składek.

To oznacza, że ponad 2 miliony mikroprzedsiębiorców już skorzystały z tej formy pomocy. Nie powinno więc dziwić, że teraz ZUS uruchamia procedury sprawdzające. Chodzi nie tylko o prewencję, ale również o zabezpieczenie środków publicznych i równość wobec prawa.

Czym są wakacje składkowe - przypomnienie zasad
Wprowadzona w 2024 roku ulga umożliwia mikroprzedsiębiorcom zwolnienie z opłacania składek społecznych za jeden, dowolnie wybrany miesiąc w roku. To wsparcie skierowane do firm wpisanych do CEIDG oraz komorników, którzy spełniają określone warunki.
Ulga obejmuje składki:
- rentowe,
- wypadkowe,
- Fundusz Pracy,
- Fundusz Solidarnościowy,
- oraz - jeśli przedsiębiorca je opłacał - dobrowolne chorobowe.
Nie obejmuje natomiast składki zdrowotnej, która pozostaje obowiązkowa i musi być zapłacona w terminie - do 20. dnia kolejnego miesiąca.
Kto ma prawo do skorzystania z ulgi? Warunki w pigułce
Choć wakacje składkowe mają być wsparciem dla mikroprzedsiębiorców, nie oznacza to, że każdy właściciel firmy, otwiera się w nowym oknie może z nich skorzystać. Ustawodawca wprowadził szereg kryteriów, które mają ograniczyć dostęp do ulgi wyłącznie do najmniejszych podmiotów gospodarczych - takich, które rzeczywiście mogą odczuć różnicę w budżecie dzięki miesięcznemu zwolnieniu z opłat.
ZUS przyznaje ulgę tylko wtedy, gdy przedsiębiorca łącznie spełnia wszystkie warunki formalne. Są one jasno określone w przepisach i obejmują zarówno sytuację bieżącą firmy, otwiera się w nowym oknie, jak i jej historię przychodową oraz relacje zawodowe. Oto pełna lista wymogów, które trzeba spełnić:
- Liczba ubezpieczonych: W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku przedsiębiorca miał zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych lub zdrowotnego nie więcej niż 10 ubezpieczonych (łącznie z samym sobą).
- Podleganie ubezpieczeniu: Przynajmniej przez jeden dzień w miesiącu poprzedzającym miesiąc wskazany we wniosku, przedsiębiorca musiał podlegać (dobrowolnie lub obowiązkowo) ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia działalności.
- Limit przychodów: W jednym z dwóch ostatnich lat przed rokiem złożenia wniosku, roczny przychód z działalności nie przekroczył równowartości 2 mln euro , otwiera się w nowym okniew złotych. Jeśli działalność była zawieszona, a przychodu nie było - warunek również uznaje się za spełniony.
- Brak działalności na rzecz byłego pracodawcy: Przedsiębiorca nie może prowadzić działalności na rzecz byłego pracodawcy, jeśli wykonuje dla niego te same zadania, które wcześniej realizował w ramach umowy o pracę (dotyczy to roku rozpoczęcia działalności i roku poprzedniego).
Spełnienie choćby jednego z tych warunków w sposób niepełny lub niezgodny z rzeczywistością może skutkować odmową przyznania ulgi , otwiera się w nowym oknielub - jak zapowiedział ZUS - cofnięciem zwolnienia po kontroli.
Zmiany we wniosku RWS, czyli prostsza droga do ulgi
Pod koniec września 2025 r. ZUS , otwiera się w nowym oknieudostępnił zmieniony formularz wniosku RWS. Najważniejsza zmiana to uproszczenie wykazywania pomocy de minimis. Przedsiębiorcy nie muszą już szczegółowo podawać organów, kwot i dat udzielonej pomocy. Teraz wystarczy podać łączną kwotę otrzymanej pomocy.
To ułatwienie ma przyspieszyć i uprościć składanie wniosków oraz ograniczyć formalności, bez zmiany zasad rozliczania ulgi.
Ostatnie miesiące na złożenie wniosku za 2025 rok
Ważne jest, by nie przegapić terminów. Przedsiębiorcy, którzy jeszcze nie skorzystali z wakacji składkowych w 2025 roku, mają czas:
- do końca października 2025 r. na wniosek o zwolnienie za listopad,
- do końca listopada 2025 r. na wniosek o zwolnienie za grudzień.
Wnioski złożone w grudniu dotyczą już zwolnienia za styczeń 2026 roku.











